• Rokitnik zwyczajny to prawdziwa skarbnica cennych składników odżywczych, w tym witaminy C, karotenoidów i antyoksydantów
• Jego owoce mogą zawierać wielokrotnie więcej witaminy C niż cytrusy, a dodatkowo dostarczają charakterystycznych kwasów tłuszczowych, w tym omega-7
• Owoce wykorzystywane są przede wszystkim do produkcji soków, syropów, olejów i innych przetworów
• Dlaczego rokitnik uznawany jest za jeden z najbardziej wartościowych owoców? Sprawdzamy. 

Rokitnik zwyczajny należy do rodziny oliwnikowatych (Elaeagnaceae). W Polsce występuje przede wszystkim na stanowiskach naturalnych, ale jest również uprawiany. Większe nasadzenia znajdują się m.in. na Suwalszczyźnie, Podlasiu i w okolicach Łomży.

Owoce rokitnika są niewielkie, intensywnie pomarańczowe i bardzo soczyste. Rosną blisko siebie na pędach, tworząc charakterystyczne skupiska. Ich zbiór może być utrudniony przez ciernie oraz delikatność owoców.

Świeże owoce mają kwaśny, cierpki i dość charakterystyczny smak, dlatego rzadko spożywa się je bezpośrednio. Znacznie częściej trafiają do przetwórstwa, gdzie wykorzystywane są do produkcji soków, syropów, koncentratów, nektarów czy proszków.

Jedną z najważniejszych cech rokitnika jest wysoka zawartość witaminy C. Jej poziom może być jednak bardzo różny i zależy m.in. od odmiany, warunków uprawy, miejsca pochodzenia oraz stopnia dojrzałości owoców.

Według części opracowań w 100 g pulpy owoców rokitnika znajduje się około 275 mg witaminy C. W literaturze można jednak znaleźć znacznie szerszy zakres wartości – od kilkudziesięciu do nawet kilkuset miligramów na 100 g. W przypadku niektórych materiałów badawczych odnotowywano jeszcze wyższe poziomy.

Dla porównania, 100 g cytryny dostarcza około 50 mg witaminy C, a pomarańcza ma jej podobną ilość. Czarna porzeczka, również uznawana za bardzo dobre źródło tej witaminy, zawiera około 180 mg na 100 g.

Nie można więc przypisać wszystkim owocom rokitnika jednej konkretnej wartości. Pewne jest jednak, że należą one do produktów szczególnie bogatych w witaminę C.

Witamina C pomaga m.in. w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, uczestniczy w produkcji kolagenu oraz przyczynia się do ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym.

Rokitnik to nie tylko witamina C. W owocach występują również karotenoidy, flawonoidy i inne związki polifenolowe.

Charakterystyczny pomarańczowy kolor owoców jest związany właśnie z obecnością karotenoidów. Wśród nich znajduje się m.in. beta-karoten. Związki te wykazują właściwości antyoksydacyjne, dlatego rokitnik jest interesującym surowcem zarówno z punktu widzenia żywieniowego, jak i przetwórczego.

Owoce zawierają także witaminę E, która również należy do przeciwutleniaczy. Związki antyoksydacyjne pomagają chronić komórki przed działaniem wolnych rodników, których nadmiar może prowadzić do stresu oksydacyjnego.

Na tle innych owoców rokitnik jest wyjątkowy również ze względu na obecność oleju. Tłuszcz znajduje się zarówno w miąższu i skórce, jak i w nasionach.

Olej rokitnikowy zawiera m.in. tokoferole, fitosterole, karotenoidy oraz kwasy tłuszczowe. Wśród nich znajdują się kwas oleinowy, linolowy oraz oleopalmitynowy, znany również jako omega-7.

Omega-7 stosunkowo rzadko występuje w produktach spożywczych. Szczególnie dużo tego kwasu znajduje się w oleju pozyskiwanym z miąższu i skórki rokitnika. Z tego powodu olej z rokitnika jest wykorzystywany m.in. jako składnik preparatów żywnościowych i kosmetycznych.

Składniki obecne w rokitniku sprawiają, że roślina znalazła szerokie zastosowanie również w kosmetyce. Olej i ekstrakty z owoców wykorzystywane są w preparatach do pielęgnacji skóry.

Znaczenie mają przede wszystkim karotenoidy, tokoferole, kwasy tłuszczowe i inne związki bioaktywne. Witamina C uczestniczy natomiast w prawidłowej produkcji kolagenu, który jest ważnym składnikiem skóry.

Olej rokitnikowy stosowany jest również w produktach przeznaczonych do pielęgnacji skóry suchej i wymagającej regeneracji.

Rokitnik jest również interesujący ze względu na obecność karotenoidów. Związki z tej grupy, w tym beta-karoten, są związane z prawidłowym funkcjonowaniem organizmu, a niektóre z nich uczestniczą w procesach związanych z widzeniem.

Prowadzono także badania nad zastosowaniem oleju rokitnikowego w kontekście zespołu suchego oka. W części badań obserwowano zmniejszenie niektórych objawów, takich jak suchość, pieczenie czy uczucie piasku pod powiekami. Wyniki te są interesujące, jednak nie oznaczają, że rokitnik może zastąpić leczenie zalecone przez specjalistę.

Owoce rokitnika zawierają wiele substancji o właściwościach antyoksydacyjnych. Należą do nich m.in. witamina C, witamina E, karotenoidy i związki polifenolowe.

Antyoksydanty pomagają neutralizować wolne rodniki i ograniczać skutki stresu oksydacyjnego. To właśnie dlatego produkty zawierające rokitnik są często określane jako wartościowe źródło naturalnych przeciwutleniaczy.

W owocach występuje także dysmutaza ponadtlenkowa (SOD) – enzym należący do naturalnego systemu antyoksydacyjnego. Jej obecność jest kolejnym elementem, który przyciąga uwagę badaczy zajmujących się właściwościami rokitnika.

Ze względu na kwaśny i cierpki smak świeże owoce rokitnika nie cieszą się taką popularnością jak jabłka, maliny czy porzeczki. Doskonale sprawdzają się jednak jako surowiec do przetwórstwa.

Z rokitnika przygotowuje się przede wszystkim:

• soki,
• syropy,
• nektary,
• koncentraty,
• przeciery,
• proszki,
• olej rokitnikowy,

Owoce można również łączyć z innymi surowcami, których smak łagodzi ich naturalną kwasowość. Dzięki temu rokitnik może być wykorzystywany jako składnik różnego rodzaju mieszanek owocowych.

Zawartość witaminy C w rokitniku jest zmienna, dlatego nie należy traktować jednej wartości jako obowiązującej dla wszystkich owoców. W części opracowań podaje się około 275 mg witaminy C w 100 g pulpy, podczas gdy inne analizy wskazują wartości od kilkudziesięciu do kilkuset miligramów.

Dla porównania:

• rokitnik – około 275 mg/100 g pulpy według części danych,
• czarna porzeczka – około 180 mg/100 g,
• cytryna – około 50 mg/100 g,
• pomarańcza – około 50 mg/100 g.

To właśnie wysoka zawartość witaminy C, w połączeniu z obecnością karotenoidów, flawonoidów, witaminy E i kwasów tłuszczowych, sprawia, że rokitnik jest uznawany za wyjątkowo wartościowy owoc.

Sezon na rokitnik przypada na okres jesienny. Termin zbioru zależy przede wszystkim od odmiany, warunków pogodowych i przeznaczenia owoców.

Owoce dojrzewają na pomarańczowo i mogą długo utrzymywać się na krzewach. Zbiór nie jest jednak łatwy, ponieważ owoce są delikatne, a pędy często pokryte są cierniami.

Właśnie dlatego rokitnik jest surowcem, który szczególnie dobrze sprawdza się w przetwórstwie. Jego intensywny smak i wysoka zawartość składników bioaktywnych pozwalają wykorzystać go do przygotowania soków, syropów i innych produktów.