Chỉ còn 2 tuần trước khi cơ chế mới có hiệu lực, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương hoàn tất việc giao cơ quan kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu, kết nối hệ thống và chạy thông quy trình, tránh để doanh nghiệp phải chờ đợi hoặc hàng hóa ùn lại tại cửa khẩu.

Đây là yêu cầu được Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh tại cuộc họp ngày 17/8 về triển khai kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu. Cùng ngày, ông ký văn bản yêu cầu các địa phương hoàn thành giao hoặc chỉ định cơ quan kiểm tra an toàn thực phẩm đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật nhập khẩu trước ngày 20/8. Việc kết nối, tiếp nhận và xử lý hồ sơ phải sẵn sàng chậm nhất ngày 25/8.

Cục trưởng Ngô Hồng Phong báo cáo tình hình chuẩn bị của địa phương đến thời điểm giữa tháng 8/2026. Ảnh: Bảo Thắng.

Theo Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT ban hành ngày 19/5, kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với hàng hóa có nguồn gốc động, thực vật nhập khẩu theo phương thức kiểm tra thông thường và kiểm tra chặt sẽ do cơ quan được Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao hoặc chỉ định thực hiện.

Việc đưa khâu kiểm tra về địa phương nhằm thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tuy nhiên, quá trình chuẩn bị cho thấy nút thắt không chỉ nằm ở việc xác định cơ quan nào nhận nhiệm vụ.

Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nguyễn Thị Thu Hương cho biết, để "chạy thông", địa phương còn phải chuẩn bị cán bộ, quy trình nghiệp vụ, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ. Đồng thời, phối hợp với hải quan và đơn vị quản lý Hệ thống một cửa quốc gia.

Trước đó, Cục cũng ghi nhận vướng mắc chủ yếu liên quan đến phân cấp, giao nhiệm vụ và tập huấn nghiệp vụ cho lực lượng thực hiện tại địa phương.

Điều này đặc biệt đáng chú ý với hàng nhập khẩu. Một lô hàng có thể đồng thời liên quan đến kiểm dịch động, thực vật và kiểm tra an toàn thực phẩm. Nếu các đầu mối, hệ thống hoặc trình tự xử lý không được kết nối, việc chuyển thẩm quyền từ Trung ương xuống địa phương có thể tạo thêm điểm nghẽn thay vì rút ngắn thủ tục.

Đây cũng là vấn đề được Thứ trưởng Võ Văn Hưng đặt ra tại cuộc họp. Theo ông, mục tiêu cuối cùng của phân cấp phải là cắt giảm thủ tục, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và nâng hiệu quả quản lý nhà nước; không thể để việc chuyển nhiệm vụ tạo ra cơ chế hoặc thủ tục phức tạp hơn.

Ông đặc biệt yêu cầu tránh tình trạng hồ sơ tồn đọng, kéo theo hàng hóa bị chậm xử lý. Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, chỉ một khâu không vận hành đồng bộ cũng có thể ảnh hưởng cả quá trình thông quan.

Vì vậy, yêu cầu lần này không dừng ở việc mỗi tỉnh có một cơ quan được giao nhiệm vụ. Cơ quan đó phải thực sự có khả năng tiếp nhận hồ sơ, trao đổi dữ liệu và trả kết quả ngay khi cơ chế mới bắt đầu.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng cam kết các đơn vị chuyên môn của Bộ sẵn sàng hỗ trợ địa phương khi quy định mới có hiệu lực vào 1/9. Ảnh: Bảo Thắng.

Trên cơ sở đó, trong ngày 17/8, Thứ trưởng Võ Văn Hưng đã ký Công văn số 9427/BNNMT-CCPT  gửi UBND các tỉnh, thành phố, đề nghị trước ngày 20/8, địa phương phải hoàn thành giao hoặc chỉ định cơ quan kiểm tra an toàn thực phẩm đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật nhập khẩu, đồng thời công khai đầu mối để tổ chức, cá nhân biết và thực hiện thủ tục.

Mốc tiếp theo là ngày 25/8. Đến thời điểm này, các đơn vị phải chuẩn bị việc kết nối, tiếp nhận và xử lý hồ sơ; bảo đảm trao đổi, cập nhật thông tin và trả kết quả đầy đủ, chính xác, thông suốt, không ảnh hưởng đến thông quan và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cục Chuyển đổi số được giao phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Cục Chăn nuôi và Thú y cùng các đơn vị liên quan hỗ trợ địa phương vận hành hệ thống giải quyết thủ tục hành chính và kiểm thử quy trình trước khi đưa vào vận hành chính thức, cũng với hạn cuối 25/8.

Đây là bước quan trọng bởi quá trình phân cấp không đơn thuần là chuyển nơi ký kết quả. Hồ sơ của doanh nghiệp phải tiếp tục đi qua hệ thống điện tử và liên thông với các khâu liên quan. 

Thứ trưởng Võ Văn Hưng cũng yêu cầu các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường không dừng ở việc hướng dẫn trên văn bản mà cần phối hợp với địa phương để kiểm tra khả năng tác nghiệp thực tế. Theo tinh thần chỉ đạo của ông, có thể lựa chọn hồ sơ cụ thể để cùng xử lý, qua đó kiểm tra quy trình trước khi chính thức vận hành.

Một vấn đề khác được lãnh đạo Bộ lưu ý là những lô hàng đồng thời phải kiểm tra an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Cục Chăn nuôi và Thú y được yêu cầu rà soát, trả lời kiến nghị của địa phương, doanh nghiệp. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải báo cáo lãnh đạo Bộ để xử lý kịp thời.

Các đơn vị cũng chịu trách nhiệm hướng dẫn địa phương thực hiện thủ tục đã được phân cấp và bàn giao những hồ sơ Bộ đã tiếp nhận, xử lý trước khi quy định mới có hiệu lực. Toàn bộ công việc này phải hoàn thành trước ngày 25/8.

Như vậy, khoảng thời gian từ nay đến 1/9 (theo Thông tư số 22) thực chất là giai đoạn chuyển tiếp để kiểm tra khả năng vận hành của cơ chế mới. Việc phân cấp chỉ đạt mục tiêu cắt giảm thủ tục khi doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ, được kiểm tra và nhận kết quả thông suốt, dù cơ quan xử lý đã chuyển từ Trung ương về địa phương.

Đó cũng là yêu cầu xuyên suốt của Thứ trưởng Võ Văn Hưng. Phân cấp phải làm thủ tục nhanh hơn, thuận lợi hơn và quản lý tốt hơn; không thể để thay đổi đầu mối trở thành nguyên nhân khiến hàng hóa chậm thông quan.

Theo Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường Ngô Hồng Phong, mức độ chuẩn bị giữa các địa phương hiện chưa đồng đều. Đến ngày 14/8, mới 9 địa phương đồng thời hoàn tất 3 khâu cơ bản gồm xác định cơ quan thực hiện, công bố thủ tục hành chính và phê duyệt quy trình nội bộ. 

Một vấn đề khác, theo ông Phong, là nhiều địa phương mới dừng ở xây dựng phương án, chưa vận hành hoặc kiểm tra thực tế hệ thống. Do đó, việc chuẩn bị không chỉ là ban hành quyết định giao nhiệm vụ, mà phải bảo đảm cán bộ có tài khoản, đầu mối được cập nhật và quy trình điện tử có thể vận hành thực tế trước ngày 1/9.