Sau hơn một năm triển khai Luật Đất đai 2024 và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu tại xã Kiều Phú (Hà Nội) có những chuyển biến tích cực.

Ông Phan Trung Cường trao đổi với phóng viên. Ảnh: Trường Giang.

Ông Phan Trung Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Kiều Phú cho biết, địa phương xác định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Theo ông Cường, một trong những thuận lợi lớn hiện nay là công tác cấp Giấy chứng nhận nhận được sự chỉ đạo quyết liệt của thành phố và xã; quy trình, thủ tục từng bước được quy định rõ ràng; cơ sở dữ liệu đất đai ngày càng được hoàn thiện; nhận thức của người dân về đăng ký đất đai cũng được nâng lên.

Từ ngày 1/7/2025 đến nay, UBND xã Kiều Phú đã giải quyết 245 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đối với hồ sơ tiếp nhận tại xã; đồng thời hoàn thành cấp 106 Giấy chứng nhận đối với các hồ sơ được chuyển từ Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện cũ.

“Đây là kết quả thể hiện quyết tâm của địa phương trong cải cách thủ tục hành chính, đưa dịch vụ công đến gần người dân hơn”, ông Cường nói.

Điểm đáng chú ý là cùng với việc cấp Giấy chứng nhận lần đầu, nhiều thủ tục trước đây phải chuyển qua cấp huyện nay được giải quyết ngay tại xã. Việc này giúp giảm khâu trung gian, hạn chế thời gian đi lại, chi phí cho người dân, đồng thời tạo điều kiện để chính quyền cơ sở trực tiếp nắm bắt, tháo gỡ những vướng mắc phát sinh từ thực tế.

Ông Nguyễn Đạt Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế xã Kiều Phú cho biết, riêng thủ tục đính chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau khi được phân cấp đã giúp địa phương xử lý nhiều tồn tại kéo dài.

Điển hình, tại thôn Cấn Thượng, khoảng 400 Giấy chứng nhận đất nông nghiệp có sai sót từ hơn 10 năm trước đã được rà soát và từng bước chỉnh lý theo quy định.

Theo lãnh đạo xã Kiều Phú, những trường hợp này nếu tiếp tục phải qua nhiều cấp trung gian sẽ mất thêm thời gian trong khâu xác minh, đối chiếu hồ sơ. Khi được phân cấp, chính quyền cơ sở có điều kiện trực tiếp rà soát hồ sơ, làm việc với người sử dụng đất và phối hợp cơ quan chuyên môn để xử lý.

Đây cũng là một trong những tác động rõ nét của mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực đất đai: đưa trách nhiệm giải quyết thủ tục về gần dân hơn, đồng thời gắn trách nhiệm của chính quyền cơ sở với kết quả xử lý hồ sơ.

Từng bước tháo gỡ hồ sơ tồn đọng

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu tại xã Kiều Phú vẫn còn không ít khó khăn.

Xã Kiều Phú đã tổ chức trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 19 hộ gia đình, cá nhân tại các thôn Ngọc Than và Phú Mỹ. Ảnh: Hồng Lĩnh.

Theo lãnh đạo UBND xã, nhiều trường hợp sử dụng đất ổn định từ nhiều năm nhưng hồ sơ pháp lý không đầy đủ; giấy tờ về nguồn gốc sử dụng đất thiếu thống nhất; ranh giới thửa đất thay đổi qua nhiều thời kỳ hoặc phát sinh tranh chấp. Những yếu tố này khiến quá trình xác minh nguồn gốc, thời điểm và quá trình sử dụng đất kéo dài.

Trong thực tế, đây là nhóm hồ sơ khó xử lý bởi việc cấp Giấy chứng nhận không chỉ phụ thuộc vào một loại giấy tờ mà phải xem xét tổng thể quá trình sử dụng đất, hiện trạng, nguồn gốc và các quy định pháp luật áp dụng theo từng thời kỳ.

Đối với các trường hợp đủ điều kiện, UBND xã tập trung hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ ngay từ đầu, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan chuyên môn để rút ngắn thời gian giải quyết theo quy định.

Một tồn đọng lớn khác cũng đang từng bước được tháo gỡ là việc thực hiện kết luận thanh tra của thành phố từ năm 2018 liên quan đến một số Giấy chứng nhận có sai sót trên địa bàn huyện Quốc Oai cũ.

Ông Nguyễn Đạt Tuấn cho biết, tại thời điểm đó có 994 Giấy chứng nhận của người dân trên địa bàn xã bị tạm dừng trả để rà soát theo kết luận thanh tra.

Đến nay, địa phương đã kiểm tra khoảng 400 hồ sơ. Trong số này, 92 Giấy chứng nhận đủ điều kiện đã được trả lại cho người dân.

Con số này cho thấy việc phân cấp không chỉ tác động đến những hồ sơ mới phát sinh mà còn mở ra điều kiện để chính quyền cơ sở tập trung xử lý những hồ sơ tồn đọng từ nhiều năm trước.

Đối với người dân, việc những hồ sơ đủ điều kiện được rà soát, hoàn tất thủ tục và trả Giấy chứng nhận có ý nghĩa thiết thực. Giấy chứng nhận không chỉ xác lập quyền sử dụng đất theo quy định mà còn tạo cơ sở để người dân thực hiện các quyền liên quan đến thửa đất một cách thuận lợi, minh bạch.

Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách

Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở, lãnh đạo UBND xã Kiều Phú cho rằng quá trình phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực đất đai cần tiếp tục được hoàn thiện cả về quy định pháp luật, quy trình thực hiện và cơ sở dữ liệu.

Ông Phan Trung Cường kiến nghị, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời quy định cụ thể, rõ ràng hơn đối với các trường hợp cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, nhất là những trường hợp có nguồn gốc sử dụng đất phức tạp hoặc tồn tại lịch sử kéo dài.

Theo ông, một trong những vấn đề quan trọng là phải làm rõ cách thức xử lý đối với từng nhóm hồ sơ có nguồn gốc khác nhau, hạn chế tình trạng cán bộ cơ sở phải mất nhiều thời gian xin ý kiến hoặc đối chiếu nhiều quy định mới có thể xác định hướng giải quyết.

“Quy định càng cụ thể, rõ ràng thì cán bộ cơ sở càng dễ thực hiện, người dân cũng dễ tiếp cận và hoàn thiện hồ sơ”, ông Cường cho biết.

Cùng với hoàn thiện chính sách, xã Kiều Phú cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai theo hướng đồng bộ, liên thông giữa các cấp.

Theo lãnh đạo xã, khi dữ liệu về thửa đất, chủ sử dụng, nguồn gốc, hiện trạng và lịch sử biến động được cập nhật đầy đủ, việc xác minh hồ sơ sẽ thuận lợi hơn rất nhiều. Cán bộ có thể giảm thời gian tìm kiếm, đối chiếu hồ sơ giấy, trong khi người dân cũng hạn chế phải cung cấp hoặc đi lại nhiều lần để bổ sung thông tin đã có trong hệ thống.

Việc xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai vì thế không chỉ phục vụ chuyển đổi số mà còn trực tiếp hỗ trợ cải cách thủ tục hành chính, nhất là trong những thủ tục liên quan đến cấp Giấy chứng nhận.