Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, Trung tâm Khuyến nông, Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Quản lý chất lượng tỉnh này phối hợp với Công ty TNHH Nông lâm nghiệp TBT vừa tổ chức buổi khảo sát, đánh giá các mô hình giống lúa mới sau thời gian sản xuất trên địa bàn.

Giống lúa Sao Vàng cho thấy khả năng thích ứng tốt trong vụ hè thu 2026 tại Quảng Ngãi. Ảnh: L.K.

Hoạt động này được triển khai trong bối cảnh sản xuất lúa đang đặt ra yêu cầu cao hơn về năng suất, chất lượng, khả năng thích ứng với điều kiện thời tiết và hiệu quả đầu tư. Việc khảo nghiệm, đánh giá các giống mới nhằm bổ sung dữ liệu để cơ quan chuyên môn, hợp tác xã và nông dân có thêm cơ sở lựa chọn giống phù hợp với từng vùng sản xuất.

Trong vụ đông xuân 2025 - 2026 và hè thu 2026, Công ty TNHH Nông lâm nghiệp TBT triển khai các mô hình trình diễn tại nhiều địa phương thuộc khu vực miền Trung, Tây Nguyên và Quảng Ngãi. Riêng tại Quảng Ngãi, trong năm 2026 có 20 điểm sản xuất, trình diễn 3 giống gồm Sao Vàng, DCG66 và Sơn Lâm 1.

Các mô hình được bố trí trên nhiều điều kiện canh tác, từ vùng chuyên canh lúa chất lượng, vùng sản xuất lúa hàng hóa đến đất cát pha, đất nghèo dinh dưỡng. Kết quả theo dõi cho thấy cả 3 giống có khả năng sinh trưởng tương đối tốt tại các điểm trình diễn, mỗi giống có những đặc điểm phù hợp với điều kiện sản xuất khác nhau.

Giống lúa Sơn Lâm 1 cho thấy khả năng thích ứng tốt trên nhiều chân đất xấu, khô cằn hoặc nhiễm phèn. Ảnh: L.K.

Đối với giống lúa Sao Vàng, trong vụ đông xuân 2025 - 2026, năng suất tại các điểm mô hình đạt 75 - 77 tạ/ha, riêng tại Tịnh Khê đạt 80 tạ/ha, cao hơn năng suất đại trà trong vùng khoảng 5 - 7 tạ/ha. Ở vụ hè thu 2026, một số diện tích đang trong giai đoạn trổ đều đến chắc xanh, năng suất ước đạt 65 - 70 tạ/ha.

Bên cạnh năng suất, chất lượng gạo cũng là điểm được ghi nhận ở giống này. Theo đánh giá, hạt gạo có màu trắng trong, cơm mềm, nở, thơm nhẹ. Giống có khả năng phục hồi tốt sau điều kiện thời tiết bất lợi, mức độ nhiễm sâu bệnh thấp tại các điểm mô hình.

Với giống lúa DCG66, tại các điểm trình diễn trong vụ đông xuân 2025 - 2026 ở các xã Đông Sơn, Trà Câu, Nghĩa Hành và Trà Giang, năng suất đạt 68 - 74 tạ/ha. Trong vụ hè thu, mô hình tại xã Trà Câu đang giai đoạn vào chắc đến chắc xanh, năng suất dự kiến khoảng 70 - 72 tạ/ha.

Điểm đáng chú ý của giống DCG66 là hàm lượng tinh bột được đánh giá tương đương giống KD18, qua đó phù hợp với nhóm sản phẩm chế biến như bánh, bún, phở. Đây là hướng sử dụng khác với các giống chủ yếu phục vụ thị trường gạo thương phẩm.

Giống lúa DCG66 có tiềm năng năng suất cao, gạo phù hợp cho chế biến bún, bánh. Ảnh: L.K.

Trong khi đó, giống lúa Sơn Lâm 1 được đánh giá có khả năng thích ứng trên nhiều chân đất, từ vùng thâm canh đến đất nghèo dinh dưỡng, đất cát pha, chua phèn và nhiễm mặn. Tại Quảng Ngãi, trong vụ đông xuân, giống đạt năng suất 75 - 78 tạ/ha tại các xã Ba Điền, Trà Câu, Nghĩa Hành và Đức Phú.

Đáng chú ý, tại khu vực phía tây tỉnh Quảng Ngãi (địa bàn tỉnh Kon Tum cũ), năng suất giống Sơn Lâm 1 trong vụ đông xuân đạt 95 - 97 tạ/ha. Trong vụ hè thu 2026, một số mô hình tại các xã Trà Câu, Lân Phong, Thiện Tín và Đức Phú đang giai đoạn trổ đến chín, năng suất ước đạt 67 - 70 tạ/ha.

Sơn Lâm 1 có thời gian sinh trưởng khoảng 110 - 115 ngày trong vụ đông xuân và 90 - 95 ngày trong vụ hè thu. Cây cao trung bình 90 - 95cm, cứng cây, dạng hình gọn, lá đòng đứng. Qua theo dõi, giống sinh trưởng khá, khả năng đẻ nhánh tốt, tỷ lệ hạt chắc cao, tỷ lệ gạo xay xát khoảng 69 - 70%.

Giống lúa Sơn Lâm 1 đã được gieo trồng tại một số xã phía Tây tỉnh Quảng Ngãi trong khoảng 2 năm qua với diện tích mỗi vụ hàng trăm hecta. Tuy nhiên cần tiếp tục theo dõi ở quy mô rộng hơn để có cơ sở đánh giá đầy đủ.

Từ kết quả bước đầu, đại diện Công ty TNHH Nông lâm nghiệp TBT cho rằng 3 giống có những hướng phát triển khác nhau. Giống Sao Vàng có lợi thế về năng suất, thời gian sinh trưởng và chất lượng gạo, phù hợp với các vùng thâm canh, sản xuất lúa hàng hóa. Giống DCG66 có đặc điểm phù hợp hơn với vùng sản xuất lúa phục vụ chế biến. Giống Sơn Lâm 1 có khả năng thích ứng ở nhiều điều kiện đất đai, nhất là các khu vực miền núi và phía tây tỉnh Quảng Ngãi.

Những năm qua, một số giống lúa của Công ty TNHH Nông lâm nghiệp TBT như DT45, Bắc Thịnh được nông dân Quảng Ngãi đánh giá cao, đưa vào sản xuất trên diện tích lớn. Ảnh: L.K.

Bà Võ Thị Hồng Vân, Giám đốc Công ty TNHH Nông lâm nghiệp TBT cho biết, yêu cầu đối với sản xuất lúa hiện nay không chỉ dừng ở năng suất mà còn phải tính đến chất lượng, khả năng thích ứng và hiệu quả đầu tư. Vì vậy, việc tổ chức các mô hình trình diễn nhằm có thêm dữ liệu thực tế trước khi khuyến cáo sản xuất.

Trên cơ sở kết quả 2 vụ, Công ty TNHH Nông lâm nghiệp TBT kiến nghị cơ quan chuyên môn xem xét bổ sung Sao Vàng, DCG66 và Sơn Lâm 1 vào cơ cấu giống năm 2027 để các địa phương có thêm lựa chọn khi xây dựng định hướng sản xuất.

Tuy nhiên, kết quả mô hình mới phản ánh khả năng thích ứng của giống tại các điểm được triển khai. Để xác định hiệu quả trên diện rộng, việc tiếp tục theo dõi qua nhiều vụ, nhiều điều kiện đất đai, thời tiết và phương thức canh tác là cần thiết. Đây cũng là cơ sở để tránh lựa chọn giống chỉ dựa trên năng suất của một vài điểm trình diễn, đồng thời bảo đảm phù hợp với định hướng sản xuất và nhu cầu thị trường của từng địa phương.

“Thời gian tới, Công ty sẽ tiếp tục phối hợp với địa phương, hợp tác xã và nông dân mở rộng mô hình, hoàn thiện quy trình kỹ thuật và bổ sung cơ sở dữ liệu của các giống. Những kết quả này sẽ là nguồn thông tin để cơ quan chuyên môn đánh giá trước khi quyết định phạm vi sản xuất phù hợp tại Quảng Ngãi”, bà Vân nói.