Σταθερή θα παραμείνει και το 2027 η επιβάρυνση χιλιάδων συνταξιούχων που πληρώνουν Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), λόγω της τιμαριθμοποίησης των κλιμακίων της εισφοράς, με αύξηση των σχετικών ορίων κατά 2,8%, όσο δηλαδή εκτιμάται ότι θα αυξηθούν οι συντάξεις.

Στόχος του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης είναι μέσω της σχετικής διάταξης που εφάρμοσε και κατά το τρέχον έτος να μην επιβαρύνονται με υψηλότερο συντελεστή όσοι συνταξιούχοι περάσουν σε νέο επίπεδο σύνταξης, εξαιτίας της ετήσιας αύξησης. Βέβαια, το «καυτό» ζήτημα της ΕΑΣ, που παραμένει σε εκκρεμότητα, δεν είναι άλλο από τον τρόπο εφαρμογής της εισφοράς στο σύνολο του ποσού και όχι στο επιπλέον, κάθε φορά, ποσό της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο της κλίμακας.

Το ενδιαφέρον έχει πλέον στραφεί στην πιλοτική δίκη ενώπιον της μείζονος διευρυμένης Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία, μετά την αναβολή της, έχει προσδιοριστεί για τις 4 Νοεμβρίου. Η δικαστική εξέλιξη αναμένεται να καθορίσει το πλαίσιο για περίπου 440.000 συνταξιούχους, την ώρα που η κυβέρνηση δεν συμπεριέλαβε τη μείωση της ΕΑΣ στα μέτρα ενίσχυσης που ανακοινώθηκαν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Αναλυτικά, με βάση τα προβλεπόμενα όρια, από την 1η Ιανουαρίου 2027 το πρώτο κλιμάκιο, με συντελεστή 3%, θα ξεκινά από τα 1.509,11 ευρώ, έναντι 1.468,01 ευρώ σήμερα. Το όριο για τον συντελεστή 6% θα διαμορφωθεί στα 1.832,49 ευρώ, για το 7% στα 2.155,87 ευρώ, για το 9% στις 2.479,25 ευρώ και για το 10% στις 2.802,64 ευρώ. Αντίστοιχα, το κλιμάκιο του 12% θα φθάσει στις 3.126,01 ευρώ, του 13% στις 3.449,39 ευρώ και του 14% στις 3.772,78 ευρώ.

Η μεταβολή των ορίων έχει πρακτική σημασία για τους συνταξιούχους που βρίσκονται κοντά στα σημερινά όρια των κλιμακίων. Ενδεικτικά, συνταξιούχος με μηνιαία σύνταξη 1.780 ευρώ υπάγεται σήμερα στην κλίμακα ΕΑΣ 3%, με παρακράτηση 53,40 ευρώ. Με αύξηση 2,8%, η σύνταξή του θα ανέλθει στα 1.829,84 ευρώ. Χωρίς την αναπροσαρμογή των ορίων, θα πλησίαζε το όριο μετάβασης σε υψηλότερο κλιμάκιο, με κίνδυνο αυξημένης παρακράτησης. Η τιμαριθμοποίηση αποσκοπεί ακριβώς στην αποτροπή αυτής της πρόσθετης επιβάρυνσης.

Ωστόσο, η προσαρμογή των κλιμακίων δεν αλλάζει την αρχιτεκτονική της εισφοράς, ούτε απαντά στο βασικό αίτημα για δικαιότερο τρόπο υπολογισμού της. Στο επίκεντρο της δικαστικής κρίσης βρίσκεται το ερώτημα αν η ΕΑΣ πρέπει να επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης ή μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το εκάστοτε όριο του κλιμακίου. Εφόσον κριθεί ότι ο ισχύων τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, θα μπορούσε να ανοίξει ο δρόμος για αναλογικότερο σύστημα και μικρότερες κρατήσεις για τους περίπου 440.000 ενδιαφερόμενους συνταξιούχους. Η απόφαση εκτιμάται από νομικούς κύκλους ότι θα εκδοθεί το 2027.

Η κυβέρνηση, αντί να προχωρήσει σε αλλαγή της ΕΑΣ, επέλεξε να ενισχύσει το μόνιμο επίδομα συνταξιούχων, αυξάνοντάς το από τα 300 στα 400 ευρώ. Παράλληλα, διευρύνεται η περίμετρος των δικαιούχων με την κατάργηση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, ενώ διατηρούνται τα ηλικιακά όρια: άνω των 65 ετών για τους συνταξιούχους και άνω των 60 ετών για τους δικαιούχους σύνταξης χηρείας.

Παράλληλα, το υπουργείο Εργασίας επεξεργάζεται εναλλακτικά σενάρια για πιθανή μείωση των κρατήσεων της ΕΑΣ κατά 30% ή 50% στις κύριες ή και στις επικουρικές συντάξεις. Στις επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνεται και η κατάργηση της εισφοράς από τις επικουρικές συντάξεις. Πρόκειται, ωστόσο, για σενάρια υπό επεξεργασία και όχι για οριστικές αποφάσεις.