W nocy z 24 na 25 października Polacy ponownie przejdą z czasu letniego na zimowy. Przestawienie wskazówek zegarka o godzinę do tyłu oznacza, że zyskujemy dodatkową godzinę snu, ale z drugiej strony musimy przyzwyczaić się do wcześniejszych zachodów słońca. Takiego dylematu nie mają mieszkańcy większości krajów na całym świecie, w których nie obowiązuje zmiana czasu na zimowy czy też letni.

Zmiana czasu na zimowy obowiązuje w około 70 krajach. Co z pozostałymi? /Shutterstock

Zmiana czasu z letniego na zimowy w 2026 roku przypada na noc z soboty 24 października na niedzielę 25 października. O godzinie 3:00 nad ranem wskazówki zegarów zostaną cofnięte na godzinę 2:00. Dzięki temu zyskamy dodatkową godzinę snu, co dla wielu osób jest pozytywną informacją – szczególnie dla tych, którzy planują weekendowy wypoczynek lub chcą nadrobić zaległości po intensywnym tygodniu pracy.

Zmiana czasu na zimowy to stały element kalendarza w Polsce od wielu lat. Po raz pierwszy zegarki przestawiono na naszych ziemiach w 1916 roku, w czasie I wojny światowej. W kolejnych dekadach praktyka ta była kilkukrotnie zawieszana i przywracana, aż od 1977 roku obowiązuje nieprzerwanie do dziś.

Na świecie coraz mniej państw decyduje się na sezonową zmianę czasu. Obecnie tylko około 70 krajów utrzymuje ten zwyczaj. W wielu miejscach, takich jak Islandia, Japonia czy Republika Południowej Afryki, przez cały rok obowiązuje jedna, stała strefa czasowa. W Japonii zrezygnowano z przestawiania zegarów już w 1951 roku, a na Islandii nigdy nie wprowadzono tej praktyki.

W ostatnich latach kolejne państwa decydują się na rezygnację ze zmiany czasu. W Turcji od 2016 roku przez cały rok obowiązuje czas letni, w Brazylii od 2019 roku, a w Meksyku od 2022 roku. Decyzje te tłumaczone są różnymi względami: gospodarczymi, geograficznymi czy kulturowymi. Na przykład w Argentynie, która zniosła zmianę czasu w 2009 roku, argumentowano, że oczekiwane oszczędności energii okazały się znikome. Z kolei w Chinach, mimo że kraj obejmuje pięć stref czasowych, obowiązuje tylko jedna – pekińska.

Australia jest przypadkiem szczególnym, ponieważ nie obowiązuje tam jednolity system. W niektórych stanach, takich jak Queensland, Australia Zachodnia czy Terytorium Północne, zegarki nie są przestawiane.

Od kilku lat w Unii Europejskiej toczą się dyskusje na temat zniesienia obowiązku przestawiania zegarków dwa razy w roku. Coraz więcej państw członkowskich jest zdania, że taka praktyka jest przestarzała i nie ma już uzasadnienia. Chociaż przeprowadzono wiele konsultacji społecznych i debat, wspólna decyzja na poziomie unijnym wciąż nie została podjęta.

Przestawianie zegarków o godzinę do tyłu w październiku oznacza, że przez najbliższe miesiące będziemy funkcjonować według czasu zimowego. Dni będą krótsze, a zmrok zapadnie szybciej. Dla wielu osób to trudny moment, wymagający przystosowania się do nowych warunków. 

Warto pamiętać, że zmiana czasu może wpływać na samopoczucie i rytm dobowy, dlatego zaleca się stopniowe przygotowanie do tego wydarzenia.