• Polska w negocjacjach reformy ETS chce wolniejszej redukcji uprawnień i większej puli darmowych pozwoleń dla przemysłu, by obniżyć koszty m.in. cementu, chemikaliów i stali.
• Wiceminister Krzysztof Bolesta zapowiada walkę o większe komponenty solidarnościowe, w tym Fundusz Modernizacyjny i nowy instrument booster investment, aby Polska otrzymywała więcej środków.
• Najtrudniejszy spór dotyczy ETS2 dla transportu i budownictwa – Polska chce dalszego odroczenia lub dobrowolności, a wsparcie dla przeglądu ETS podpisało 10 państw UE, w tym polski premier Donald Tusk.

Zmiany w ETS zaproponowała 17 lipca Komisja Europejska. KE chce, by w systemie znalazły się uprawnienia o wartości 6 mld euro w perspektywie do 2030 r. Co istotne, kwestia ta znalazła się w osobnym rozporządzeniu, co ma pozwolić na szybkie przyjęcie zmian.

Innymi słowy, darmowe uprawnienia nie są powiązane z szerokim zakresem zmian, które Komisja zaproponowała w lipcu, a nad którymi prace dopiero co ruszyły i potrwają się jeszcze przez jakiś czas.

Bolesta powiedział dziennikarzom w Brukseli, że w negocjacjach nad reformą Polsce zależy na wolniejszym tempie redukcji uprawnień do emisji, a także na większej liczbie darmowych pozwoleń dla przemysłu.

To jest ta część, która ma spowodować, że koszt dla przemysłu i dla nas wszystkich, jako odbiorców cementu, chemikaliów czy stali, będzie niższy. Drugi element, o który będziemy walczyć, to są komponenty solidarnościowe ETS-u, o czym można w uproszczeniu powiedzieć, że to jest to, ile Polska dostaje z tego systemu do budżetu – tłumaczył Bolesta.

Chodzi o Fundusz Modernizacyjny i nowy instrument tzw. booster investment. W jego ocenie rozmowa na temat darmowych uprawnień jest zaawansowana.

– Wszystko wskazuje na to, że ta szybka ścieżka zakończyć się może już w październiku, czyli instalacje, huty, cementownie będą mogły dostać te bezpłatne pozwolenia już od listopada. I to też jest bardzo ciekawe, że umówiliśmy się, że też to rozporządzenie będzie działać retroaktywnie, czyli te instalacje dostaną kompensacje za miesiące, które już upłynęły – przekonywał.

Według wiceministra klimatu Polska chce, by te komponenty solidarnościowe były większe i by Polska dostała z nich więcej.

– Chcemy, by wbrew temu, co KE zaproponowała, spalarnie odpadów nie weszły do systemu. Będziemy walczyć też o to, żeby wyeliminować spekulacje finansowe z systemu ETS – wyliczał Bolesta.

KE wskazała w swoich szacunkach, że w minionym okresie przemysł otrzymywał średnio około 85 proc. darmowych uprawnień na pokrycie swoich emisji. Jeśli zaś nowe rozporządzenie wejdzie w życie w kształcie zaproponowaną przez Komisję, to w perspektywie do 2030 r. darmowe pozwolenia będą pokrywały średnio 78 proc. emisji przemysłów objętych systemem ETS.

Obecnie 43 proc. wszystkich uprawnień do emisji CO2 w systemie ETS trafia do przemysłu za darmo. Pozostałe 57 proc. jest sprzedawana na aukcjach.

Najcięższa batalia będzie dotyczyć rozszerzenia systemu ETS na transport i budownictwo. Kwestia ta nie znalazła się bowiem w propozycji KE, co oznacza, że Polska będzie musiała przekonać do jej podjęcia inne państwa członkowskie i znaleźć poparcie dla takiego pomysłu w Parlamencie Europejskim.

Bolesta zwrócił jednak uwagę, że za rozwiązaniem kwestii ETS2 podpisało się łącznie 10 państw członkowskich UE. Chodzi o list, który do KE skierowali w marcu przywódcy 10 państw UE, w tym premier Donald Tusk. Poza wezwaniem do "gruntownego przeglądu ETS" poruszono w nim także kwestię ETS2.

– To jest koalicja, która na razie zapewnia nam mniejszość blokującą. Zobaczymy, jak ta grupa będzie ewoluować w trakcie negocjacji – zaznaczył wiceminister klimatu.

Jak dodał, ETS2 jest regulowany w dyrektywie o ETS, która podlega obecnie reformie, więc nic nie stoi na przeszkodzie, by zająć się nim teraz. – Dlatego my (...) chcemy, żeby rozwiązać ten problem. (...) To nie jest ani czas, ani miejsce, żeby Polaków i innych Europejczyków obciążać dodatkowymi kosztami – podkreślił Bolesta.

– Polska będzie walczyć o to, żeby w rewizji znalazł się system ETS2, czyli żeby albo dalej odsunąć go w czasie, albo uczynić go systemem dobrowolnym – powiedział wiceminister.