• Parlament Europejski przyjął tryb pilny dla zmian w ETS, co ma przyspieszyć głosowanie i negocjacje w Radzie UE już jesienią.
• Polska i inne państwa członkowskie czekają na pulę darmowych uprawnień do emisji CO2 dla sektorów energochłonnych, takich jak huty i cementownie.
• Europoseł Adam Jarubas zapowiada zabiegi o zwiększenie puli ponad 80 mln pozwoleń, wskazując na niewykorzystane uprawnienia warte nawet ok. 10 mld euro.

Tryb pilny pozwala pominąć wielomiesięczne uzgodnienia nad projektem. Dzięki temu Parlament Europejski ma głosować nad nim już na następnym posiedzeniu w październiku. Następnie przejdzie do negocjacji z państwami członkowskimi w Radzie UE. Zdaniem Adama Jarubasa zmiany zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.

Na darmowe uprawnienia czeka szereg państw członkowskich, w tym Polska. To właśnie Warszawa zabiegała o uregulowanie tych zmian w osobnym rozporządzeniu. Akt ten będzie poświęcony wyłącznie kwestii darmowych uprawnień, które będą działać z mocą wsteczną.

A kto może na nie liczyć? Zgodnie z założeniami darmowe uprawnienia trafią do przemysłów energochłonnych, np. hut i cementowni, co pozwoli im obniżyć koszty działalności.

Polityk PSL uważa, że można dorzucić kolejne pozwolenia do tych już zapisanych w projekcie rozporządzenia. W dokumencie znalazła się pula 80 mln darmowych pozwoleń o zakładanej wartości 6 mld euro.

To jest propozycja rządu francuskiego w sprawie takich wolnych pozwoleń, które do tej pory były niewykorzystane. W sumie jest to ponad 30 mln uprawnień, co dałoby mniej więcej 10 mld euro dodatkowych środków, którymi firmy europejskie byłyby wsparte - wyjaśnia Adam Jarubas.

Proponowane zmiany dotyczą okresu od 2026 do 2030 r. Kwestia darmowych uprawnień w następnej dekadzie zostanie uregulowana w ramach tzw. dużej reformy ETS, która dotyczy także m.in. uprawnień sprzedawanych na aukcjach. W ocenie polskiego polityka uzgodnienia w PE powinny zakończyć się na przełomie roku.

Państwa czekają na szybkie zakończenie prac nad darmowymi uprawnieniami, gdyż w czerwcu nastąpiła aktualizacja wskaźników na podstawie których ustalana jest liczba darmowych uprawnień do emisji w systemie ETS. Zmiana ta jest niekorzystna dla przemysłu. Jednak trzeba było ją przeprowadzić, bo bez niej w systemie ETS w ogóle zabrakłoby uprawnień. Teraz zaś chodzi o to, by dodać do do niego dodatkowe uprawnienia.

KS wskazała, że w minionym okresie przemysł otrzymywał średnio około 85 proc. darmowych uprawnień na pokrycie swoich emisji. Natomiast jeśli nowe rozporządzenie zostanie przyjęte w kształcie zaproponowanym przez KE, to w perspektywie do 2030 r. darmowe pozwolenia będą pokrywały średnio 78 proc. emisji przemysłów objętych systemem ETS.

Obecnie 43 proc. wszystkich uprawnień do emisji CO2 w systemie ETS trafia do przemysłu za darmo. Pozostałe 57 proc. jest sprzedawane na aukcjach.

Darmowe uprawnienia dla przemysłu energochłonnego są tylko jedną z odsłon szerszych zmian, jakie ma przejść system ETS. Na szczeblu unijnym osobno trwają bowiem prace nad reformą całego systemu.

Komisja Europejska zaproponowała zmiany w ETS w lipcu. KE oczekuje, by w systemie znalazły się uprawnienia o wartości 6 mld euro w perspektywie do 2030 r. Ponadto Bruksela oczekuje, by państwa UE przeznaczały co najmniej 50 proc. przychodów z aukcji ETS na inwestycje w dekarbonizację. Według jej szacunków od momentu uruchomienia systemu ETS dotychczas 5 proc. przychodów (szacowanych na 260 mld euro) państwa wydały na transformację energetyczną.

Sprawozdawca reformy systemu ETS w Parlamencie Europejskim, niemiecki europoseł Peter Liese chce jednak podnieść ten poziom do 75 proc. Dlaczego? Jak dowodził polityk, by sprostać celom dekarbonizacyjnym, UE i jej państwa członkowskie muszą inwestować jeszcze więcej w transformację.

We wtorek PE poparł również zawieszenie mechanizmu automatycznego unieważniania uprawnień do emisji CO2 znajdujących się w rezerwie stabilności rynkowej (MSR). Mechanizm ten został powołany, by zapobiegać drastycznym skokom cen za uprawnienia do emisji CO2.

Procedowana zmiana ma uniemożliwić niszczenie uprawnień po przekroczeniu progu, co - w założeniu - zapobiegnie spekulacjom i szokom cenowym w systemie ETS. W pierwotnej propozycji KE znalazł się próg 400 mln uprawnień. Parlament we wtorek zaproponował podniesienie go do 650 mln. Ostateczna wartość jednak zostanie ustalona w negocjacjach z państwami członkowskimi.

Izba przyjęła także zmiany dotyczące tzw. podatku węglowego, a więc unijnego mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM). Mechanizm ten wyrównuje opłaty za emisję gazów cieplarnianych, jakie ponoszą unijne produkty w ramach systemu ETS, z opłatami dotyczącymi towarów importowanych, co ma zapobiec odpływaniu firm poza granice UE. Celem zmian jest rozszerzenie mechanizmu o gotowe wyroby zawierające stal i aluminium takie jak:

• elementy złączne,
• druty,
• sprężyny,
• artykuły gospodarstwa domowego.

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin