• Polska powinna rozwijać nie tylko centra usług i przyciągać zagraniczne inwestycje, ale przede wszystkim budować własność intelektualną, globalne produkty oraz firmy z centralami w kraju. To one pozwalają zatrzymać kapitał, kompetencje i kluczowe decyzje biznesowe lokalnie - uważa Wojciech Wolny, współtwórca i prezes Grupy Euvic, jednej z największych, polskich technologicznych grup kapitałowych, która działa na ponad 20 rynkach zagranicznych.
• Według menedżera, AI zmienia model działania firm, szczególnie w usługach i IT, zwiększając znaczenie projektów z obszarów m.in. cyberbezpieczeństwa, nowych technologii oraz przetwarzania danych. Warunkiem wykorzystania tej szansy jest stabilna, konkurencyjna cenowo energia, rozbudowana cyfrowa infrastruktura i sprawnie działający ekosystem wsparcia przedsiębiorczości.
• Pełną treść wywiadu z Wojciechem Wolnym, współtwórcą i prezesem Grupy Euvic można znaleźć w serwisie specjalnym Śląsk przyszłości. Rozmowa - obok wywiadów z innymi menedżerami budującymi biznesy na Śląsku, naukowcami i samorządowcami - będzie podstawą raportu „Śląsk przyszłości. Nowe kierunki rozwoju. Przemysł, technologie, energia, kompetencje, inwestycje". Jego premiera odbędzie się w czasie Future Mining Forum & Expo – 9-11 września 2026 r.

Polska potrafi przyciągać zarówno inwestorów, jak i tworzyć własne, innowacyjne rozwiązania. W skali globalnej jednak wiele wyzwań jeszcze przed nami - nadal nie udało się wypracować sprawnie działającego ekosystemu dla startupów, nie wspominając już o warunkach do rozwoju dla rodzimych „jednorożców” (start-up wart ponad miliard dolarów). Wciąż także wielu utalentowanych Polaków wyjeżdża za granicę, by tam realizować projekty za znacznie wyższe wynagrodzenie (wystarczy podać przykład Polaków w OpenAI, czyli w firmie, która stoi za popularnym ChatemGPT). 

W rozmowie z WNP Wojciech Wolny, współtwórca i prezes Grupy Euvic wskazuje na szanse, słabe i mocne strony Polski, prezentując przykład Śląska. To właśnie tam działa jedna z największych, polskich technologicznych grup kapitałowych, która - choć swoją siedzibę ma w Gliwicach - biura otworzyła już w ponad 20 lokalizacjach na całym świecie (m.in. w USA, Szwecji, Austrii, Wielkiej Brytanii czy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich). Przykład ten pokazuje, że firma IT - wywodząca się z regionu o przemysłowej tradycji - może zbudować silną pozycję w obszarze nowych technologii.

Nie oznacza to jednak końca wyzwań dla regionu, ale i w skali całego kraju. Najważniejsze pytanie brzmi dziś nie tylko: „jak przyciągnąć inwestorów?”, ale również: „jak sprawić, by wartość tworzona przez polskie spółki przyniosła efekty: nie tylko w postaci kapitału i miejsc pracy, ale również kompetencji ludzi, którzy będą mieli szansę się rozwijać?”. 

Brakuje nam własności intelektualnej. Idealnie byłoby, gdyby pojawiła się firma, która stworzyłaby globalny produkt, zachowała prawa autorskie, technologie, know‑how. Mam na myśli spółkę pokroju szwedzkiego Spotify czy estońskiego Bolta. Wokół takich spółek powstaje fenomenalny ekosystem, przyciągają najlepszych ludzi. Potrzebujemy firm, które budują własne rozwiązania i własność intelektualną, a nie tylko świadczą usługi. Spora część kapitału i pracy jest zaangażowana w świadczenie usług dla innych, jako region jesteśmy „usługowi”. Tworzymy za mało produktów, technologii, które zostają tutaj i są „nasze śląskie”. Realizujemy pracę na rzecz innych, płacimy podatki, ale nie budujemy lokalnej własności intelektualnej - mówi WNP Wojciech Wolny.

Centra usług wspólnych, oddziały technologiczne globalnych firm oraz zagraniczne inwestycje przemysłowe stworzyły tysiące miejsc pracy i rozwinęły kompetencje specjalistów. Model ten ma jednak swoje ograniczenia: najważniejsze decyzje, własność intelektualna i często największa część marży pozostają poza regionem. Co więcej, wraz ze zmianą strategii firmy projekt lub i cały biznes może zostać przeniesiony do innego kraju lub miasta.

Brakuje nam też siedzib głównych, centrali globalnych firm. Potrzebujemy firm, które podejmują kluczowe decyzje stąd, mają centrale tutaj, rozwijają tu umiejętności menedżerów i specjalistów. To ważne z punktu widzenia gospodarki regionu (Śląska - przyp. red.). Myślę też, że brakuje nam systematycznego podejścia do ściągania „mocnych” ludzi. Wszystkie regiony na świecie robią wiele, żeby przyciągać talenty. W Polsce również wiele osób wyjeżdża na studia, a później zostają już w tym samym mieście. Dlatego ważna jest atrakcyjna oferta uczelni i miasta, zachęcanie absolwentów, by tu zostawali, osiedlali się. To jest element dobrego PR regionu: pokazywanie wartości, nieruchomości, atrakcyjności komunikacyjnej, jakości życia - podkreśla prezes Euvic.

Dla lokalnej gospodarki różnica między oddziałem a centralą firmy jest zasadnicza - oznacza nie tylko zatrudnienie, ale także możliwość rozwoju kompetencji zarządczych, dostępu do kapitału, współpracy z dostawcami i większe prawdopodobieństwo budowania nowych przedsięwzięć wokół biznesu.

To dlatego - zdaniem Wolnego - polityka rozwoju regionów powinna obejmować nie tylko zachęty inwestycyjne, lecz także instrumenty wspierające firmy, które tworzą własne produkty i technologie. Chodzi m.in. o inkubatory, fundusze na start działalności, programy mentoringowe czy współpracę biznesu z uczelniami.

W konkurencji o inwestycje nie wystarczy już dostęp do wykwalifikowanych pracowników. Firmy coraz częściej analizują też, czy miasto lub region potrafi zatrzymać absolwentów i przyciągnąć specjalistów z innych części kraju oraz zza granicy. Na tę decyzję wpływa znacznie więcej niż wynagrodzenie: dostępność mieszkań, transport, bezpieczeństwo, oferta edukacyjna, kultura, przestrzeń publiczna czy możliwości rozwoju dla rodzin pracowników. 

- Trochę trzeba odwrócić logikę: dziś często jest tak, że ktoś dobry „jedzie do Warszawy”. To dotyczy całej Polski, ale nie tylko, bo podobne zjawiska widzimy w Austrii, gdzie jedna czwarta obywateli mieszka w Wiedniu. Tymczasem Śląsk ma tyle atutów: położenie, komunikację, nieruchomości, przemysłowe dzielnice. Przy dobrze zarządzanym systemie „przyciągania” ludzi mógłby być naturalnym wyborem, a nie tylko „drugim wyborem”, np. po Warszawie - ocenia Wojciech Wolny. 

W praktyce oznacza to konieczność ścisłego łączenia działań samorządów, uczelni, firm, organizacji branżowych i instytucji wspierających inwestycje. Walka o talenty jest tym samym walką o przyszłe startupy rozwijane na Śląsku, specjalistów, kadrę menedżerską i inwestorów.

Technologie cyfrowe pozostają jednym z najważniejszych motorów rozwoju, a sztuczna inteligencja tworzy nowe działania w wielu biznesach, także m.in. w IT. 

Jednym z obszarów, które mogą zyskać na rozwoju AI, są centra danych. Ich lokalizacja wymaga jednak nie tylko gruntów i światłowodów, ale przede wszystkim dostępu do stabilnej energii, sprawnej sieci elektroenergetycznej oraz przewidywalnego otoczenia inwestycyjnego. To tym samym sprawia, że debata o cyfryzacji powinna skupiać się również na rozmowach o energetyce. 

- Myślę, że Śląsk już mocno opiera się na nowych technologiach, to nie jest coś, co dopiero ma się wydarzyć. Powinniśmy to wspierać. Trzeba natomiast uważać na zmiany związane z AI. Część nowych technologii rozwijała się tutaj jako centra kompetencji dużych międzynarodowych korporacji. Naturalne jest, że liczba osób zatrudnionych w takich centrach będzie się zmniejszać, bo część pracy przejmą systemy AI. Dlatego warto upatrywać szans w projektach, które wykorzystują AI do przetwarzania danych, szukać miejsca na nowe centra danych. Dobrym przykładem tego typu projektów jest Katowicki Hub Gamingowo-Technologiczny czy najnowsza inwestycja DL Invest – fabryka AI w Bielsku-Białej. Chodzi o to, by nowoczesne technologie rozwijać, ale nie rezygnować z przemysłu i raczej łączyć go z technologią - wymienia prezes Grupy Euvic. 

Według niego brakuje rodzimego przemysłu i zachęt do rozwoju krajowych firm w tym obszarze, które działają nowocześnie, z naciskiem na technologie i współpracę z uczelniami.

- (Jako Śląsk) mamy świetne uczelnie techniczne, tradycję inżynierską, to naturalne zaplecze do budowania przemysłu opartego na nowych technologiach - zaznacza. 

Dostępność oraz ceny energii coraz silniej wpływają na decyzje biznesowe. Firmy inwestujące w zaawansowaną produkcję, usługi cyfrowe czy infrastrukturę danych potrzebują nie tylko niskich kosztów, ale również pewności, że ich działalność nie zostanie ograniczona m.in. za sprawą niestabilności systemu energetycznego. Na ten aspekt zwraca uwagę Wojciech Wolny.

Dziś mamy w Polsce bardzo drogą energię i to realny problem. Pytanie o transformację energetyczną jest w istocie pytaniem o tanią, stabilną energię. Musimy mądrze ułożyć miks energetyczny. Potrzebne jest zarówno wsparcie odnawialnych źródeł energii, jak i rozwój magazynowania energii. Z drugiej strony wydaje się, że energetyka jądrowa - w szczególności nowoczesne, mniejsze reaktory - może być ważnym elementem budowania przewagi konkurencyjnej - mówi w rozmowie z WNP Wojciech Wolny. 

Dlatego, według niego rozbudowa sieci, OZE oraz - w dłuższej perspektywie - energetyka jądrowa powinny być traktowane jako element polityki przemysłowej. Równolegle duże znaczenie dla śląskiej, ale i krajowej gospodarki mają inwestycje w kolej, lotniska i połączenia międzynarodowe. Sprawnie działający transport zachęca bowiem nie tylko pracowników, ale i klientów czy ułatwia wymianę wiedzy i pozyskiwanie partnerów biznesowych. 

Podstawą nowego modelu rozwoju pozostaje przedsiębiorczość. Nie chodzi wyłącznie o liczbę rejestrowanych działalności gospodarczych, ale o budowanie firm zdolnych do skalowania produktów, ekspansji zagranicznej i utrzymywania własności intelektualnej w Polsce.

Numerem jeden, dwa i trzy i będę tego bronił, jest przedsiębiorczość. Jeśli będziemy umieli wspierać i promować przedsiębiorczość, pokazywać ją jako atrakcyjną ścieżkę, rozwiążemy wiele problemów. Mieliśmy pokolenie z lat 70. i 80., które wchodziło w kapitalizm i masowo zakładało firmy, w efekcie powstało miliony podmiotów. Dziś, gdy w badaniach pytają młodzież o karierę przedsiębiorcy, wybiera ją zaledwie kilka procent - stwierdza rozmówca WNP. 

Jego zdaniem udział przedsiębiorców w tworzeniu PKB jest ogromny, a jednocześnie niewiele osób chce podążać tą drogą. - To długa droga do nadrobienia. Musimy tworzyć warunki, zachęty, wsparcie dla pierwszych, często nieudanych prób, szczególnie w nowoczesnych sektorach: technologicznych, cyfrowych - ocenia.

Według menedżera część narzędzi już mamy: inkubatory, programy wsparcia, współpracę uczelni z biznesem. - Trzeba nałożyć na to agendę przedsiębiorczości, pokazać młodym, że warto brać odpowiedzialność za własne projekty - zaznacza. 

Dla regionów w całej Polsce, nie tylko Śląska, to ważna lekcja. Przyciąganie inwestorów wciąż jest ważne, ale w dynamicznie zmieniających się czasach, kiedy innowacje narzucają konieczność ciągłego dostosowania się do nowych warunków biznesowych, coraz trudniej stworzyć przewagę, nie uwzględniając wyżej wymienionych czynników. To właśnie stworzenie warunków do rozwoju krajowej przedsiębiorczości może pomóc w rozwoju lokalnych firm, zatrzymaniu talentów oraz budowaniu własności intelektualnej.