• Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu kupił 20 unitów symulacyjnych z głowami fantomowymi oraz 4 symulatory haptyczne VR, finansowane z Krajowego Planu Odbudowy
• Stanowiska fantomowe odwzorowują realia gabinetu, a symulatory haptyczne analizują preparacje i dają powtarzalną informację zwrotną bez ryzyka popełnienia błędu 
• UMW zapowiada podobne wyposażenie kolejnych pracowni m.in. protetyki i chirurgii przedklinicznej 

Dwadzieścia nowych stanowisk fantomowych i cztery symulatory, wykorzystujące wirtualną rzeczywistość, trafiły do Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Studenci mogą na nich ćwiczyć zabiegi, poznawać ergonomię pracy i analizować popełniane błędy, zanim rozpoczną leczenie pacjentów.

Inwestycję sfinansowano ze środków Krajowego Planu Odbudowy.

Nowe wyposażenie uzupełniło pracownie Katedry i Zakładu Stomatologii Dziecięcej i Stomatologii Przedklinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Uczelnia zakupiła 20 unitów symulacyjnych z głowami fantomowymi oraz cztery symulatory haptyczne, wyposażone w stację roboczą instruktora i serwer.

Stanowiska fantomowe odwzorowują warunki pracy w gabinecie stomatologicznym.

Studenci korzystają na nich z rzeczywistych narzędzi, uczą się obsługi unitu, organizowania stanowiska oraz współpracy z asystą.

Symulatory haptyczne przenoszą natomiast ćwiczenia do środowiska cyfrowego. Student obserwuje pole zabiegowe w okularach 3D, a specjalne manipulatory przekazują mu siłową informację zwrotną. Dzięki temu może odczuwać różnice pomiędzy opracowywaniem szkliwa, zębiny i tkanek zmienionych próchnicowo.

– Każdy z tych systemów rozwija nieco inne kompetencje. Stanowiska fantomowe pozwalają pracować na rzeczywistych narzędziach i uczą organizacji pracy przy unicie stomatologicznym. Symulatory haptyczne wykorzystują natomiast wirtualną rzeczywistość oraz siłowe sprzężenie zwrotne – wyjaśnia prof. Marcin Mikulewicz, dziekan Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego UMW.

Unity fantomowe przypominają kompletne stanowiska pracy lekarza dentysty i asystentki stomatologicznej. Wyposażono je między innymi w ruchome popiersia i głowy fantomowe, wymienne szczęki, mikrosilniki, turbiny oraz lampy polimeryzacyjne.

Sprzęt ma także regulowane elementy, ergonomiczne panele sterowania, nowoczesne oświetlenie i systemy ssące. Rozwiązania te mają nie tylko przybliżać studentom realia współczesnego gabinetu, lecz także uczyć zasad higieny i kontroli zakażeń.

Każde stanowisko może być wykorzystywane również do prezentowania filmów instruktażowych, symulacji zabiegów i demonstracji prowadzonych na żywo przez nauczyciela. Pozwala to obserwować kolejne etapy procedury bez konieczności przerywania ćwiczeń całej grupy.

Zdaniem władz uczelni istotne jest, aby przyszli lekarze dentyści już od początku studiów poznawali nie tylko technikę zabiegową, ale również zasady ergonomii.

– Prawidłowa organizacja pracy ma bezpośrednie znaczenie dla przyszłego zdrowia i sprawności zawodowej dentysty. Dlatego ergonomia stomatologiczna jest u nas odrębnym przedmiotem realizowanym już na pierwszym roku studiów – mówi dr hab. Maciej Dobrzyński, prof. UMW, kierownik Katedry i Zakładu Stomatologii Dziecięcej i Stomatologii Przedklinicznej.

Studenci uczą się między innymi właściwego ustawienia fotela, pozycji operatora i pacjenta oraz organizowania pracy asysty. Ma to znaczenie w zawodzie, w którym wielogodzinna praca w wymuszonej pozycji może prowadzić do przeciążeń i dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego.

Na drugim roku studiów przyszli dentyści rozpoczynają między innymi zajęcia ze stomatologii zachowawczej i endodoncji przedklinicznej. Nowe urządzenia umożliwiają im naukę posługiwania się narzędziami rotacyjnymi, pracy w lusterku, opracowywania ubytków i wykonywania procedur endodontycznych.

Studenci mogą także ćwiczyć preparację zębów pod stałe uzupełnienia protetyczne oraz zabiegi stosowane w stomatologii dziecięcej. Wszystkie te czynności wykonują w kontrolowanych warunkach, zanim rozpoczną pracę kliniczną z pacjentami.

Szczególną rolę odgrywają symulatory haptyczne. System komputerowy analizuje każdą wykonaną preparację i przekazuje studentowi informację zwrotną. Ocenie mogą podlegać między innymi precyzja ruchów, zakres usuniętej tkanki i zgodność wykonania z zaplanowanym zadaniem.

Dzięki temu student może porównywać kolejne próby i śledzić własne postępy. Ocena dokonywana przez system jest powtarzalna i nie zależy wyłącznie od subiektywnej obserwacji prowadzącego zajęcia.

Urządzenia mogą być także wykorzystywane podczas praktycznych egzaminów klinicznych w formule OSCE, w których zdający wykonują określone zadania na kolejnych stanowiskach.

Jedną z najważniejszych zalet kształcenia symulacyjnego jest możliwość wielokrotnego powtarzania tej samej procedury. Student może popełnić błąd, przeanalizować jego przyczynę, a następnie ponownie wykonać zadanie.

– Symulacja daje możliwość wielokrotnego powtarzania procedur w bezpiecznych i kontrolowanych warunkach. Zanim student rozpocznie pracę kliniczną, uczy się nie tylko precyzji ruchów, ale również właściwego ustawienia fotela, operatora, pacjenta i asysty – podkreśla prof. Maciej Dobrzyński.

W tradycyjnym modelu kształcenia część umiejętności rozwijano przede wszystkim na modelach i fantomach. Technologie haptyczne dodają do ćwiczeń element odczuwania oporu, a jednocześnie pozwalają dokładnie rejestrować przebieg pracy.

Dla studentów oznacza to możliwość bezpiecznego trenowania trudnych procedur. Dla przyszłych pacjentów – większą szansę, że osoba rozpoczynająca pracę kliniczną będzie miała już przećwiczone podstawowe ruchy i schematy działania.

Nowy sprzęt uzupełnia pracownię uruchomioną w 2024 r. Uczelnia kupiła wówczas, dzięki dotacji Ministerstwa Zdrowia, osiem symulatorów haptycznych. Po tegorocznej inwestycji studenci mają do dyspozycji łącznie 12 takich urządzeń oraz dwie nowocześnie wyposażone sale dydaktyczne.

UMW zapowiada dalszy rozwój zaplecza. Planowane jest utworzenie pracowni przeznaczonych do nauki protetyki przedklinicznej oraz chirurgii i periodontologii przedklinicznej.

Zakup urządzeń jest częścią projektu „Modernizacja i wyposażenie obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem limitów przyjęć na studia medyczne”. Inwestycje finansowane z Krajowego Planu Odbudowy obejmują również przebudowę i wyposażenie Centrum Symulacji Medycznej II oraz doposażenie Centrum Symulacji Medycznej I.

Władze uczelni podkreślają, że rozwój infrastruktury symulacyjnej ma obecnie znaczenie nie tylko dla jakości nauczania, lecz także dla konkurencyjności kierunku.

– Nowoczesna baza symulacyjna to dziś nie luksus, lecz warunek kształcenia stomatologicznego na europejskim poziomie – mówi prof. Marcin Mikulewicz.

Nowe wyposażenie ma pomóc w przygotowaniu studentów do pracy klinicznej w warunkach maksymalnie zbliżonych do rzeczywistego gabinetu. Najważniejsza różnica polega na tym, że na etapie symulacji nieudana preparacja jest przede wszystkim informacją zwrotną. Nie stanowi jeszcze zagrożenia dla pacjenta.