• Dyskryminacja w pracy jest powszechna i często przybiera subtelne formy. Dotyczy nie tylko cudzoziemców, lecz także osób starszych czy z niepełnosprawnościami. 
• Najczęstsze źródła nierównego traktowania to narodowość, płeć, orientacja seksualna i status społeczny.
• Wiele przypadków pozostaje niezgłoszonych. Aż 72,5 proc. badanych nie informuje o dyskryminacji – wynika z raportu Grupy T2S. 
• Prezes Grupy T2S Renata Wozba będzie panelistką w sesji "Demografia a rynek pracy" podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego, który odbędzie się 22-24 kwietnia 2026 r. w Katowicach. Rejestracja na wydarzenie trwa. 

Grupa T2S opublikowała raport: "Różnorodność bez barier – mit czy standard", z którego wynika między innymi, że 82,9 proc. Polaków ocenia ludzi przez pryzmat stereotypów, a dyskryminacji doświadcza co drugi z nas. 

Jak czytamy w raporcie, dyskryminacja w miejscu pracy, choć pozostaje zjawiskiem powszechnym, często przybiera subtelną, trudną do uchwycenia formę. 

Współczesna dyskryminacja rzadko przybiera formę otwartej agresji, coraz częściej ukrywa się w codziennych zachowaniach – w języku, pomijaniu pracowników w komunikacji czy w ograniczaniu ich możliwości rozwoju. 

– Nasz najnowszy raport pokazuje wyraźnie, że dyskryminacja w pracy ma wiele wymiarów – dotyka nie tylko cudzoziemców, ale także osoby po 50. roku życia czy osoby z niepełnosprawnościami – komentuje Renata Wozba, prezes Grupy T2S i inicjatorka kampanii #STOPRASIZMOWIWPRACY.

Najczęściej to narodowość staje się powodem nierównego traktowania w pracy – wskazało ją aż 56,6 proc. badanych. Tuż za nią plasują się płeć, orientacja seksualna i status społeczny.

Te dane pokazują, że polski rynek pracy staje się coraz bardziej różnorodny, a zagraniczni pracownicy odgrywają w nim coraz większą rolę. Jednocześnie rosnąca różnorodność niesie ze sobą nowe wyzwania – pojawiają się napięcia i trudności związane z integracją zespołów oraz tworzeniem miejsca pracy, w którym każdy czuje się mile widziany i doceniony.

– Nowoczesne i odpowiedzialne firmy traktują różnorodność jako wartość, a przeciwdziałanie wykluczeniu jako fundament silnej, konkurencyjnej gospodarki. Wyniki badania nie są sygnałem kryzysu, lecz wskazaniem obszarów, które wymagają dalszej pracy – komentuje dr hab. Jolanta Rzegocka, prezeska fundacji Polka XXI wieku.

Gdy pytano o źródła dyskryminacji w pracy, 51,7 proc. uczestników badania przyznało, że pojawia się ona zarówno w relacjach między współpracownikami, jak i między pracownikiem a pracodawcą. 41,7 proc. zauważyło ją tylko w kontaktach między pracownikami, a 6,6 proc. wyłącznie po stronie przełożonego. Te wyniki pokazują, że dyskryminacja najczęściej pojawia się w codziennych interakcjach w zespole, a nie tylko w formalnych strukturach firmy. 

Raport zwraca też uwagę na konkretne przejawy dyskryminacji w pracy. Najczęściej chodzi o wykluczanie z zespołu (50,9 proc.), jawne nierówne traktowanie (49,5 proc.) czy ignorowanie pracownika (48,6 proc.). Wysokie miejsce zajmują również mobbing (47,6 proc.) i nękanie (41 proc.). Problemem pozostają też odmowy awansu (39,6 proc.), obmowy (35,8 proc.) czy nierówny podział obowiązków (27,8 proc.).

Co ciekawe, blisko co piąty badany zetknął się z przemocą słowną lub lekceważącym traktowaniem, a część respondentów wskazywała też na obniżanie wynagrodzenia jako formę dyskryminacji. Te liczby pokazują, że nierówne traktowanie w pracy przybiera bardzo różnorodne formy – od subtelnych, codziennych sygnałów po poważniejsze przejawy nękania.

Jak podano w raporcie, przy okazji innego pytania ponad połowa badanych (56,9 proc.) przyznała, że spotkała się z obraźliwymi określeniami wobec osób o innym kolorze skóry. To zjawisko nie ogranicza się jedynie do pojedynczych sytuacji – ma też wymiar organizacyjny, wpływając na atmosferę w pracy, poziom zaufania w zespołach oraz efektywność całej firmy.

Raport zwraca też uwagę na problem tzw. „kultury milczenia”. Aż 72,5 proc. badanych przyznało, że nie zgłasza przypadków dyskryminacji w pracy lub nie wie o żadnych zgłoszeniach, jednocześnie 86,3 proc. uważa, że przejawy rasizmu w miejscu pracy powinny być raportowane. Wynika to często z obaw przed konsekwencjami, braku zaufania do przełożonych albo przekonania, że zgłoszenie i tak nie zmieni sytuacji.

"Rozbieżność między przekonaniem a liczbą faktycznych zgłoszeń wskazuje na potrzebę wzmocnienia systemu wsparcia, budowania zaufania do procedur oraz usuwania barier utrudniających zgłaszanie incydentów" - czytamy w rapocie. 

– Jeśli pracownicy nie zgłaszają problemów, to nie dlatego, że ich nie ma. To sygnał, że organizacje muszą popracować nad zaufaniem, komunikacją i realną skutecznością swoich procedur – komentuje Kamil Trawka z Business Centre Club.

– Z perspektywy społecznej odpowiedzialności biznesu szczególnego znaczenia nabiera przeciwdziałanie rasizmowi i stereotypizacji, które nie powinno ograniczać się do deklaracji wartości ani do działań o charakterze wyłącznie edukacyjnym. Kluczowe znaczenie mają rozwiązania instytucjonalne zmieniające sposób funkcjonowania organizacji i ograniczające wpływ uprzedzeń w procesach decyzyjnych – mówi z kolei prof. dr hab. Agata Lulewicz-Sas, kierownik Zakładu Zarządzania Kapitałem Ludzkim w Instytucie Kapitału Ludzkiego.

Uzupełnieniem do raportu T2S może być badanie "(Nie)widzialni pracownicy 2026", z którego wynika, że co trzeci pracownik doświadczył dyskryminacji ze względu na wiek. 

– (Nie)widzialni pracownicy to są dwie grupy w naszym badaniu. Pierwsza grupa to ludzie 45-50+, czyli osoby, które są już na tyle dojrzałe, że czasami niektórzy rekruterzy nie chcą ich zapraszać na rozmowy. Druga grupa to nowo powstająca grupa do 30 lat, czyli osoby nieposiadające jeszcze zbyt dużego doświadczenia po zakończeniu studiów. W tej grupie bezrobocie ostatnio bardzo wzrasta – mówiła w rozmowie z agencją Newseria Anna Macnar, prezeska HRM Institute.

Z badania przeprowadzonego na ponad 1,8 tys. pracowników wynika, że 29 proc. ankietowanych zauważa dyskryminację ze względu na wiek w relacjach między współpracownikami.

„Niewidzialne sito” działa już na etapie rekrutacji – 40 proc. respondentów przyznało, że nie aplikowało na wybrane stanowisko właśnie z powodu wieku, a co trzeci celowo ukrywał swój wiek w CV lub podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Co czwarty ankietowany otrzymał sygnał sugerujący odrzucenie kandydatury z powodu wieku. Co ciekawe, im starsi byli badani, tym częściej deklarowali takie doświadczenia.