• Mobbing w Polsce ma masową skalę, a jego najczęstszą formą nie są otwarte konflikty, lecz codzienne działania podważające pozycję pracownika.
• Raport „Pracować Po Ludzku 2025/2026” pokazuje, że ofiary najczęściej mierzą się z ignorowaniem ich osiągnięć, nadmierną kontrolą, odbieraniem prawa głosu i systematycznym podważaniem kompetencji.
• Nowe przepisy mają zwiększyć ochronę osób doświadczających mobbingu, ale eksperci podkreślają, że sama zmiana prawa nie wystarczy bez realnej zmiany kultury organizacyjnej.

Raport "Pracować Po Ludzku 2025/2026" przygotowany przez HRpoPrawnie i Instytut Diagnozy, pokazuje skalę mobbingu, jego konsekwencje dla zdrowia i kariery zawodowej oraz ujawnia, dlaczego obecne mechanizmy ochrony często zawodzą. 

Na pytanie, czy w swoim życiu zawodowym respondent doświadczył długotrwałego i uporczywego nękania lub zastraszania, które doprowadziło do obniżenia samooceny zawodowej, poniżenia, ośmieszenia, izolacji lub eliminacji z zespołu aż 66,1 proc. odpowiedziało "tak". 

Jakie formy mobbingu były dostrzegane? 

• "Moje wysiłki i osiągnięcia były celowo ignorowane lub umniejszane" - 80,8 proc., 
• "Byłem poddawany nieuzasadnionej i ciągłej kontroli mojej pracy – 68,1 proc., 
• "Sprawiano, że czułem, że mam mniejsze prawa od innych pracowników" - 66,2 proc., 
• "Pomijano moją opinię" - 66,3 proc., 
• "Regularnie podważano moje kompetencje, mimo że miałem odpowiednie kwalifikacje" - 58,7 proc., 
• "Byłem obarczony odpowiedzialnością za błędy innych" - 55,2 proc., 
• "Uniemożliwiano mi wyrażenie własnego zdania, nie dopuszczano do głosu" - 55,1 proc.,
• "Wykorzystywano moje słabości, żeby mnie skrzywdzić" - 53,2 proc., 
• Powierzano mi zadania poniżej kwalifikacji lub bezsensowne" - 51,9 proc., 
• "Opowiadano o sytuacjach ze mną tak, że przedstawiano mnie w złym świetle" - 51,7 proc.

Respondenci wskazywali również na rozpowszechnianie na ich temat fałszywych informacji, sabotowanie ich pracy czy ośmieszanie ich. 

Co więcej, najwyższe wyniki wskazują na powszechność mobbingu relacyjnego i strukturalnego - czyli tzw. soft mobbingu, który - jak czytamy w raporcie - często nie jest formalnie zgłoszony, bo bywa trudny do udowodnienia. Jednak jego skutki są równie poważne jak przemoc fizyczna i dotyczą zaburzeń lękowych, rezygnacji z pracy lub wycofania się z życia zawodowego. 

Ponad 70 proc. ankietowanych powiedziało, że zachowań mobbingujących doświadczali codziennie lub kilka razy w tygodniu. Trwały one dla 23 proc. badanych ponad dwa lata, a dla 26 proc. od 6 do 12 miesięcy. Ponad 80 proc. takich sytuacji miało miejsce przy świadkach. 

Jak podano w raporcie, ponad 70 proc. respondentów bardzo często zgłaszało objawy fizyczne, jak bóle głowy, brzucha czy problemy z krążeniem, jako efekt przemocy w pracy. Ponad trzy czwarte ofiar mobbingu doświadczyło klinicznych objawów depresji i zaburzeń lękowych. 

Do somatycznych skutków mobbingu należą:

• zaburzenia snu, 
• chroniczne wyczerpanie fizyczne, 
• dolegliwości bólowe i psychosomatyczne, 
• zaburzenia trawienia i apetytu, 
• zwiększone ryzyko nadciśnienia i chorób serca. 

Natomiast wśród skutków doświadczenia mobbingu najczęściej wskazywano: 

• negatywny wpływ na motywację do pracy, 
• spadek efektywności zawodowej, 
• wypalenie zawodowe, 
• silny stres lub niepokój uniemożliwiający działanie. 

Co istotne, z powodu mobbingu aż 69,1 proc. "musiało zmienić pracę". 

Monika Gładoch, radczyni prawna i profesor UKSW, przekazała w komentarzu do raportu, że obowiązująca definicja mobbingu jest "raczej nietypowa", ponieważ nie dość, że składa się z wielu elementów, to są one bardzo ogólne. 

- Przez dwadzieścia lat obowiązywania przepisu prawnicy starali się rozszyfrować znaczenie poszczególnych słów, niestety z coraz gorszym skutkiem dla ofiar mobbingu. Przykładem może być wymieniona w definicji „długotrwałość”. Zdaniem interpretatorów słowo to wymaga jednak doprecyzowania i tak wymyślono "pół roku", mimo że z definicji to nie wynikało - komentuje radczyni prawna. 

Zdaniem psycholożki Anny Mackiewicz-Garbiec, mobbing jest zjawiskiem o niedocenianym znaczeniu. 

- Osoby doświadczające systematycznego nękania w miejscu pracy rzadko zgłaszają się po pomoc od razu. Najczęściej trafiają do gabinetu dopiero wtedy, gdy ich cierpienie psychiczne osiągnie punkt krytyczny – gdy pojawiają się objawy depresji, zaburzenia lękowe, bezsenność czy nawet myśli samobójcze. Wówczas praca terapeutyczna polega już nie tylko na nazwaniu źródła cierpienia, ale przede wszystkim na odbudowie zrujnowanego poczucia wartości, zaufania do siebie i innych ludzi. Jednym z najbardziej bolesnych skutków mobbingu, który obserwuję u swoich pacjentów, jest głęboko zakorzenione poczucie wstydu - mówi.

Joanna Cur, radczyni prawna, zauważa, że nowe przepisy, które zostały 30 lipca podpisane przez prezydenta, nie rozwiążą wszystkich problemów, ale mogą być realnym krokiem w stronę większego bezpieczeństwa psychicznego w pracy. 

- Ważne by były przejrzyste, ułatwiły reakcję na nieprawidłowości oraz dały szansę, by pracownik, który doznaje nękania, został zauważony i wysłuchany. To również zaproszenie dla pracodawców, by nie traktowali przeciwdziałania mobbingowi jako obowiązku „na papierze”, ale jako element nowoczesnej, odpowiedzialnej kultury organizacyjnej. Mam nadzieję, że to początek zmiany, w której prawo, praktyka i ludzka uważność spotykają się w jednym miejscu: tam, gdzie liczy się drugi człowiek - komentuje wyniki raportu Joanna Cur. 

Co zmieni się w myśl nowych przepisów? Jak informowaliśmy w PulsHR, za mobbing uznawane będą zachowania o charakterze nawracającym, powtarzającym się lub stałym. Mogą one pochodzić od przełożonego, współpracownika, podwładnego, jednej osoby lub grupy osób. Przepisy zakładają, że mobbing może przybierać formę:

• fizyczną,
• werbalną,
• pozawerbalną.

Nowe przepisy rozszerzają także definicję mobbingu – za takie działania będzie można uznać nie tylko samo stosowanie przemocy psychicznej wobec pracownika, ale również nakłanianie innych osób do takich zachowań lub wydawanie poleceń ich podejmowania.

Jednocześnie ustawodawca wskazał granice, których przekroczenie nie będzie oznaczało mobbingu. Krytyczna ocena pracy czy egzekwowanie obowiązków służbowych nie będą uznawane za przejaw przemocy, jeśli odbywają się w uzasadniony sposób i z zachowaniem odpowiedniej formy. Jak wskazano w ustawie, mobbingiem nie mogą być m.in. „uzasadnione i wyrażone we właściwej formie zachowania wobec pracownika”, takie jak rozliczanie z powierzonych zadań czy konstruktywna krytyka.

Nowelizacja przewiduje także silniejszą ochronę finansową osób doświadczających mobbingu. Pracownik, który padł ofiarą takich działań, będzie mógł ubiegać się o zadośćuczynienie w wysokości nie niższej niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia, a także dochodzić odszkodowania.

Zmienia się również odpowiedzialność finansowa pracodawcy. Jeśli firma wypłaci pracownikowi rekompensatę za stwierdzony mobbing, będzie mogła domagać się zwrotu całości lub części poniesionych kosztów od osoby, która faktycznie dopuściła się przemocy.