• Rząd proponuje 4986 zł, związki chcą co najmniej 5200 zł. Między obiema kwotami rozciąga się dziś najważniejszy spór płacowy przed wyborami.
• Zdaniem związkowców Polska stoi u progu inwestycyjnego boomu napędzanego przez KPO, SAFE, zbrojenia i transformację energetyczną, więc pracownicy powinni uczestniczyć w owocach tego wzrostu.
• Pracodawcy odpowiadają, że płaca minimalna należy już do najwyższych w Europie względem poziomu rozwoju gospodarczego, a kolejne podwyżki mogą osłabić konkurencyjność firm i lokalnych rynków pracy.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rekomenduje, by od 2027 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wzrosło z obecnych 4806 zł do 4986 zł brutto. Oznaczałoby to podwyżkę o 180 zł, czyli 3,7 proc.

Jeszcze kilka miesięcy temu część ekonomistów wyliczała, że ustawowy mechanizm waloryzacji może doprowadzić do wzrostu najniższej krajowej jedynie do około 4860 zł. W debacie szybko pojawił się jednak drugi wymiar tej dyskusji - polityczny.

Granica 5 tys. zł ma znaczenie bardziej symboliczne niż ekonomiczne, ale symbole w polityce bywają równie ważne, jak liczby. Zwłaszcza że 2027 r. będzie rokiem wyborczym.

W środowisku ekonomistów i uczestników dialogu społecznego krąży już złośliwa uwaga, że „4927 zł wygląda jak liczba wyliczona przez księgowego, a 5000 zł jak liczba wyliczona przez polityka”.

Dziś pytanie nie brzmi już, czy minimalne wynagrodzenie przekroczy 5 tys. zł. Coraz częściej chodzi o to, czy stanie się to już za półtora roku.

Między propozycją resortu pracy a oczekiwaniami związków zawodowych jest niespełna 214 zł brutto miesięcznie. Dla pracownika różnica wydaje się zauważalna, ale dla przedsiębiorców liczy się przede wszystkim całkowity koszt zatrudnienia.

Podniesienie płacy minimalnej z obecnych 4806 zł do 5200 zł brutto oznaczałoby wzrost miesięcznego kosztu zatrudnienia jednego pracownika o 474,68 zł. W skali roku daje to 5696 zł dodatkowego kosztu na jeden etat.

Przy dziesięciu pracownikach otrzymujących minimalne wynagrodzenie oznacza to niemal 57 tys. zł dodatkowych wydatków rocznie. Przy stu etatach rachunek rośnie już do blisko 570 tys. zł.

Ten sam rachunek będą wykonywać w najbliższych tygodniach nie tylko prywatni przedsiębiorcy. Państwo samo pozostaje jednym z największych pracodawców w Polsce, a związki zawodowe domagają się jednocześnie wzrostu wynagrodzeń w sferze budżetowej o co najmniej 15 proc.

Wspólną propozycję przedstawiły trzy największe centrale związkowe: NSZZ „Solidarność”, Forum Związków Zawodowych oraz Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych. Ich postulat jest prosty: płaca minimalna w 2027 r. nie powinna być niższa niż 5200 zł brutto.

Argumentacja związkowców wykracza jednak daleko poza samą inflację.

Postulujemy podwyżkę o 8,2 proc., niemniej niż do 5200 zł brutto. W naszej ocenie inflacja będzie wyższa, niż zakładają obecne prognozy rządowe, ale równie istotny jest prognozowany wzrost przeciętnego wynagrodzenia. Nasza propozycja jest dobrym punktem wyjścia do rzetelnego dialogu społecznego – mówi Grzegorz Sikora, dyrektor Forum Związków Zawodowych.

Jego zdaniem w Polsce zbyt często próbuje się przedstawiać płacę minimalną jako źródło problemów rynku pracy.

– Twierdzenie, że relacja płacy minimalnej do przeciętnego wynagrodzenia jest dziś zagrożeniem dla gospodarki, jest próbą ucieczki od realnych problemów. Około 70 proc. zatrudnionych zarabia poniżej przeciętnego wynagrodzenia – podkreśla Sikora.

Sikora zwraca uwagę, że przedsiębiorstwa od kilku lat zmagają się przede wszystkim z wysokimi kosztami energii, drogim finansowaniem inwestycji i słabą aktywnością inwestycyjną, a nie z samym poziomem wynagrodzeń.

Najciekawsza zmiana w argumentacji związków zawodowych dotyczy jednak czegoś zupełnie innego. Po raz pierwszy od lat podwyżka płacy minimalnej jest uzasadniana nie tylko ochroną przed drożyzną, ale również oczekiwanym boomem inwestycyjnym.

Podwyżka płacy minimalnej nie jest wyłącznie kosztem dla gospodarki i firm. To także inwestycja w pracowników oraz mechanizm wzmacniający popyt wewnętrzny. Przekłada się on na konsumpcję i dodatkowe wpływy podatkowe – mówi Norbert Kusiak, dyrektor Wydziału Polityki Gospodarczej Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych i sekretarz Prezydium Rady Dialogu Społecznego.

Jego zdaniem Polska stoi dziś przed wyjątkową szansą rozwojową.

Do gospodarki płyną środki z Krajowego Planu Odbudowy. Ruszają wielkie projekty infrastrukturalne i energetyczne. Rząd zapowiada bezprecedensowe wydatki na obronność. Dodatkowym impulsem ma być europejski program SAFE, który zakłada znaczący udział produkcji realizowanej w krajach członkowskich.

– Wyższe wynagrodzenia sprzyjają modernizacji gospodarki, ponieważ skłaniają firmy do poszukiwania nowych przewag konkurencyjnych. Przedsiębiorstwa w mniejszym stopniu opierają się wtedy na taniej pracy, a w większym na produktywności i innowacyjności – przekonuje Kusiak.

Dodaje, że dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują poprawę rentowności przedsiębiorstw i wzrost nakładów inwestycyjnych, dlatego pracownicy powinni uczestniczyć w korzyściach wynikających z rozwoju gospodarczego.

Przedsiębiorcy odpowiadają, że Polska już przestała być krajem niskich płac.

Płaca minimalna w Polsce stanowi obecnie ponad 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia i wynosi już około 1130 euro. To więcej niż nie tylko w krajach naszego regionu, takich jak Czechy, Słowacja czy Węgry, ale także więcej niż w części państw starej Unii Europejskiej, między innymi w Grecji i Portugalii – wylicza Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich.

Jego zdaniem dalsze szybkie podwyżki mogą być stosunkowo łatwe do udźwignięcia przez firmy działające w największych aglomeracjach lub korzystające z nowych zamówień związanych z obronnością. Problem zaczyna się jednak poza głównymi ośrodkami gospodarczymi.

– W regionach oddalonych od największych miast takie tempo wzrostu płacy minimalnej może wyraźnie odbić się na lokalnych rynkach pracy. Szczególnie w przetwórstwie przemysłowym, które już dziś mierzy się z wysokimi kosztami energii i utratą konkurencyjności – ostrzega.

Według Kozłowskiego kolejnym skutkiem gwałtownych podwyżek jest coraz większe spłaszczenie struktury wynagrodzeń.

– Zmniejsza się premia płacowa za wykształcenie i kwalifikacje. To utrudnia prowadzenie efektywnej polityki kadrowej i motywowanie pracowników – podkreśla.

Jeszcze dalej idzie Kamil Sobolewski, główny ekonomista Pracodawców RP. Jego zdaniem nawet kwota wynikająca z ustawowego mechanizmu, czyli około 4861 zł brutto, spełniałaby zarówno krajowe, jak i europejskie kryteria adekwatności minimalnego wynagrodzenia.

W Polsce przez ostatnie lata płaca minimalna przekraczała zarówno pułap 50 proc. średniego wynagrodzenia, jak i 60 proc. mediany płac. Odbijało się to negatywnie na konkurencyjności gospodarki i ograniczało liczbę miejsc pracy – uważa Sobolewski.

Ekonomista zwraca uwagę, że po uwzględnieniu poziomu cen polska płaca minimalna należy już do najwyższych w Unii Europejskiej.

Przed Polską znajdują się głównie najbogatsze gospodarki Europy Zachodniej. Za nami pozostają między innymi Hiszpania, Portugalia, Grecja czy Czechy.

W ocenie pracodawców oznacza to, że dalsze szybkie podwyżki powinny być traktowane jako decyzja polityczna, a nie ekonomiczna konieczność.

W rzeczywistości dyskusja o minimalnym wynagrodzeniu dawno przestała dotyczyć wyłącznie najniższej krajowej.

Związki zawodowe twierdzą, że Polska powinna wykorzystać nadchodzącą falę inwestycji do przyspieszenia wzrostu wynagrodzeń i dalszego zbliżania się do standardów Europy Zachodniej.

Pracodawcy odpowiadają, że gospodarka już teraz płaci za pracę więcej, niż wynikałoby to z jej poziomu rozwoju, a kolejne podwyżki mogą osłabić konkurencyjność części firm i regionów.

Do 15 lipca partnerzy społeczni mają szansę dojść do porozumienia. Jeśli im się nie uda, decyzję podejmie rząd najpóźniej do 15 września. Na papierze będzie to decyzja o kilkuset złotych miesięcznie. W rzeczywistości będzie to kolejny głos w dużo większej debacie o tym, czy Polska jest jeszcze krajem doganiającym Zachód, czy już krajem, który musi zacząć go przypominać.