1 września to nie tylko dzień powrotu uczniów do szkolnych ławek, ale również początek meteorologicznej jesieni. Choć kalendarzowa i astronomiczna jesień dopiero przed nami, już teraz możemy spodziewać się pierwszych zmian w pogodzie i przyrodzie.

Zdj. ilustracyjne /Shutterstock

Dla wielu z nas jesień zaczyna się dopiero wtedy, gdy liście zaczynają żółknąć, a poranki stają się chłodne i mgliste. Jednak dla meteorologów ten sezon startuje znacznie wcześniej - już 1 września. To właśnie wtedy oficjalnie żegnamy lato w meteorologicznych statystykach i rozpoczynamy nowy okres pomiarowy. Dzięki temu klimatolodzy mogą łatwiej analizować i porównywać dane pogodowe z różnych lat, zawsze odnosząc się do tych samych, jasno określonych ram czasowych.

Warto jednak pamiętać, że początek meteorologicznej jesieni nie oznacza od razu gwałtownej zmiany pogody. Wrzesień potrafi jeszcze zaskoczyć letnimi temperaturami i słoneczną pogodą, a prawdziwie jesienne klimaty mogą pojawić się dopiero za kilka tygodni.

Jesień astronomiczna to termin, który wyznacza równonoc jesienna - moment, gdy dzień i noc trwają niemal tyle samo. W 2026 roku na półkuli północnej przypadnie ona dokładnie 23 września, pokrywając się z początkiem jesieni kalendarzowej. To właśnie wtedy oficjalnie pożegnamy lato w kalendarzach.

Co ciekawe, długość trwania poszczególnych pór roku nie jest identyczna. Wynika to z eliptycznego kształtu orbity Ziemi. Jesień na półkuli północnej trwa średnio około 89,8 dnia, podczas gdy na południowej - nawet 92,8 dnia. Od równonocy dni stają się coraz krótsze, a tempo ich skracania jest największe.

Oprócz najbardziej znanych podziałów, wyróżniamy jeszcze jesień termiczną i fenologiczną. Ta pierwsza zaczyna się, gdy średnia dobowa temperatura spada do przedziału 5-15 stopni Celsjusza. To właśnie wtedy coraz częściej sięgamy po cieplejsze ubrania, a wieczory spędzamy z kubkiem herbaty.

Jesień fenologiczna to z kolei czas, gdy natura zaczyna przygotowywać się do zimowego odpoczynku. Drzewa zmieniają barwy liści, które stopniowo opadają, a zwierzęta - takie jak bociany czy kaczki - opuszczają Polskę, by zimować w cieplejszych krajach. Niedźwiedzie natomiast szykują się do snu zimowego, a my coraz częściej obserwujemy zmiany w otaczającym nas krajobrazie.