Mount Everest zna każdy, ale mało kto wie, kim naprawdę był człowiek, od którego góra wzięła swoją nazwę. Choć ten wybitny badacz spędził w Indiach niemal ćwierć wieku, najwyższego szczytu Ziemi... nigdy nie zobaczył na własne oczy. Poznaj fascynującą, pełną paradoksów historię odkrycia „dachu świata” i historycznych sukcesów, w których gigantyczną rolę odegrali Polacy.

Mount Everest jest najwyższym szczytem na Ziemi. Nosi nazwę na cześć brytyjskiego geodety sir George’a Everesta (foto: Shutterstock/Science Photo Library/EAST NEWS) /materiały udostępnione

Mount Everest wznosi się na wysokość 8 849 metrów nad poziomem morza, dominując nad grzbietem Himalajów Wysokich w południowej Azji. Góra leży na granicy Nepalu oraz Autonomicznego Regionu Tybetu w Chinach, dokładnie na szerokości 27°59′ N i długości 86°56′ E. To właśnie tu, w sercu najwyższych gór świata, rozciąga się monumentalny krajobraz, który od wieków budzi respekt.

Everest jest nie tylko szczytem geograficznym, ale także kulturowym. Miejscowa ludność od dawna otacza górę czcią, nadając jej różne nazwy. Tybetańska „Czomolungma” oznacza „Bogini Matka Ziemi”, natomiast sanskrycka „Sagarmatha” dosłownie tłumaczy się jako „Szczyt Nieba”. Te określenia podkreślają duchowe znaczenie Everestu dla mieszkańców regionu.

Choć góra od zawsze była obecna w świadomości lokalnych społeczności, jej status jako najwyższego punktu na Ziemi został potwierdzony dopiero w 1852 roku. W 1865 roku, po dokładnych pomiarach i analizach, zdecydowano się nadać mu imię sir George’a Everesta, brytyjskiego głównego geodety Indii w latach 1830–1843.

Co ciekawe, sam George Everest nigdy nie widział szczytu, który nosi dziś jego nazwisko. Był on postacią wybitną, choć daleką od romantycznego wizerunku odkrywcy. Jego wkład w naukę miał charakter techniczny – jako geodeta i kartograf, przez lata prowadził precyzyjne pomiary subkontynentu indyjskiego. Wychowany w Londynie, już jako szesnastolatek wyruszył do Indii, gdzie szybko wykorzystał swoje zdolności matematyczne i astronomiczne. 

Pierwsze udokumentowane wejście na Mount Everest miało miejsce 29 maja 1953 roku. Dokonali tego Nowozelandczyk Edmund Hillary oraz jego tybetański przewodnik Tenzing Norgay. Ich wyczyn przeszedł do historii jako symbol ludzkiej determinacji i odwagi.

Równie ważne miejsce w historii Everestu zajmują Polacy. Wanda Rutkiewicz, 16 października 1978 roku, jako pierwsza osoba z Polski stanęła na szczycie, zapisując się na stałe w dziejach światowego himalaizmu. Dwa lata później, 17 lutego 1980 roku, Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki dokonali pierwszego zimowego wejścia na Everest. Było to zarazem pierwsze zimowe zdobycie ośmiotysięcznika w historii, a ekspedycja kierowana była przez Andrzeja Zawadę. Osiągnięcie to uznawane jest za jedno z najważniejszych w światowej historii alpinizmu.

Zdobycie Mount Everest stało się celem tysięcy wspinaczy z całego świata. Jednak wejście na „dach świata” to nie tylko spełnienie marzeń, lecz także ogromne wyzwanie. Wspinaczka wymaga nie tylko doskonałej kondycji fizycznej, ale także doświadczenia w górach wysokich oraz odpowiedniego przygotowania technicznego i sprzętowego.

Podczas wspinaczki na Everest największym zagrożeniem jest wysokość. Powyżej 8 000 metrów rozciąga się tzw. „strefa śmierci” – obszar, gdzie ilość tlenu w powietrzu jest tak niska, że organizm człowieka nie jest w stanie się zregenerować. Wspinacze muszą korzystać z butli tlenowych, a każdy dłuższy pobyt na tej wysokości grozi chorobą wysokościową, obrzękiem mózgu czy płuc. Dodatkowym niebezpieczeństwem są gwałtowne zmiany pogody, lawiny, szczeliny lodowe oraz ekstremalne zimno.

Sezon wspinaczkowy na Everest jest bardzo krótki i uzależniony od warunków pogodowych. Najwięcej prób odbywa się wiosną lub jesienią, gdy okno pogodowe pozwala na bezpieczniejsze wejście i zejście ze szczytu.