Sendrom kavramı; “bir arada görülen ve bir bozukluğu ya da hastalığı oluşturan birbirleriyle ilişkili belirti ve bulgular kümesi” olarak tanımlanıyor. Özellikleri arasında sayılan bir tespit dikkat çekiyor; “belirtiler tek başına farklı durumlara işaret ederken, bir araya geldiklerinde belirgin bir tablo ortaya çıkıyor.

Ülkemizin Eko-Politik yapılanma ve dinamiklerinde her daim gündemde olan “Enflasyon” sendromu ile birlikte yaşama alışkanlık/kader/tercihinin yerleşik (kronik) bir tabloyu dayattığını kabul etmek gerekiyor. Bu süreklilik kazanan tabloyu; elli ayı aşkın bir süreden sonra %30 düzeyinin altına aritmetik olarak gerileyen Eylül 2026 manşetinin değiştirme etkisi ve gücünden, arka plan okumaları çerçevesinde değiştirmek mümkün görülmüyor.

Derinlikli analizlere girişmeden yapılacak bir ilk okuma, kronik/ yıllardır varlık ile etkisini sürdüren enflasyon bünyesinde; katılık, yapışkanlık ve yaygınlık alt sendromlarının aşılamadığını ortaya koyuyor ve “hastalıklı halin ana tablosunda kalıcı iyileşme menzilini tıkamaya” devam ediyor. Nitekim, beklenti aralığının altında gelen manşet enflasyon (TÜFE) ; çekirdek enflasyon rakamlarının tamamı ( A-F) ve maliyet kaynaklı (Y.İ.ÜFE) gösterge rakamlarının gerisinde kalıyor. En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimleri, manşeti aşar iken, sepetteki 174 alt sınıftan (manşet hesabı için kullanılan endeks kalemleri) sadece 35’inde (beşte biri) fiyat düşüşü yaşandığı sonucu yaygın/yerleşik tabloda bir düzelmeye işaret etmiyor.

Hizmetler kulvarında yer alan ve başta, Eğitim (her kademede) gelmek üzere Ulaştırma kalemlerinde iyileşmeye dair emare ortaya çıkmıyor. Manşeti %30 çıtasının bir tık altına indiren temel kulvarın; TZOB (Türkiye Ziraat Odaları Birliği) Üretici-Market Karşılaştırma, TEPAV Gıda Endeksi ve Türk-İş Mutfak Enflasyonu verilerine uyum sağlamaktan uzak kalsa da, Gıda olduğu görülüyor. Başta, motorin alanında ortaya çıkan yeni yüksek fiyat artışı ve tedarik sıkıntısı risk tablosu karşısında ve kış şartları ile yaşanacak tarımsal rekolte faktörlerini şimdiden hesaba katmak gerekiyor.

Moral ve sinyal etkisi bakımından olumlu değerlendirilen güncel manşetin, esasen, geçen seneden gelen olumlu baz etkisinden kaynaklandığını hatırlamak, ileriye yönelik “net düşüş” beklentilerini daha gerçekçi zeminlere çekmek bakımından gerekli görülüyor.

Koç Üniversitesi tarafından düzenlenen Hanehalkı Enflasyon Beklentileri çalışmasının güncel verileri; genel bir iyileşmeden ziyade %47 düzeylerine tırmanan yeni bir çıtayı gündeme getiriyor. Üstelik, aynı kapsamda takip edilen enflasyon hissiyatının %55 zirvesine çıktığı anlaşılıyor. Beklenti yönetimi söz konusu olduğunda, bir düzelme tablosundan ziyade bozulma ağırlıklı yöneliş kayıtlara geçiyor.

36. ayını geride bırakan güncel enflasyonla mücadele programında hakim unsur olan “parasal sıkılaştırma” temasına dair başta Merkez Bankası kaynaklı kararlılık mesajları tekrarlanmakla birlikte karşı yönde gelişmelerin, fon krizi andacında tetiklendiği izleniyor. Piyasalara nakit sağlama; bankalar üzerinden düzenlemelerle olası likit sıkışıklığını giderme; KOBİ kredilerini arttırma gibi girişimlerin karşı etki doğurma opsiyonlarını ıskalamamak gerekiyor.

Senelerdir ülke Eko-Politik gündeminin adeta “mütemmim cüzü” (ayrılmaz parçası) durumunda olan kronik/yerleşik yüksek enflasyon sendromunun; öngörülebilir, sürdürülebilir bir “İniş Trendi” patikası için makas ayrımına geldiğine ve hakim tablodan silineceğine dair deliller henüz ortaya çıkmıyor.

“Enflasyon Etkisinde Eko-Politik (3-E)” sendromunun bertaraf edilmesi bakımından kısa-orta vadede bir çıkış penceresi ve patikasının varlığından henüz söz edil(e)miyor.