Robert E. Hall i ⁠Michael Woodford z ekonomicznym Noblem. W poniedziałek tuż przed południem poznaliśmy laureatów Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla.

Ogłoszono laureatów Nobla z ekonomii, fot. JONATHAN NACKSTRAND /AFP/East News

Amerykanie Robert E. Hall i Michael Woodford otrzymali Nagrodę Nobla 2026 w dziedzinie ekonomii za „mikroekonomiczne podstawy stabilizacji makroekonomicznej” - poinformowała w poniedziałek Królewska Szwedzka Akademia Nauk. 

Woodford to amerykański makroekonomista wykładający na Uniwersytecie Columbia. Hall to także Amerykanin wykładający na Uniwersytecie Stanforda.

Jak podkreślił przewodniczący komitetu noblowskiego, prof. John Hassler, tegoroczni laureaci opracowali nowy rodzaj modeli makroekonomicznych, które znacząco usprawniły prowadzenie skutecznej polityki stabilizacyjnej. Dzięki temu odpowiednio dobrane w czasie działania z zakresu polityki fiskalnej i pieniężnej pozwalają łagodzić szczyty i dołki wahań koniunkturalnych – podkreślił na poniedziałkowej konferencji prasowej w Sztokholmie.

Według komitetu noblowskiego, Robert E. Hall i Michael Woodford wykazali, w jaki sposób zmodyfikować dotychczas znane modele ekonomiczne, aby polityka gospodarcza znów stała się skuteczna. Zamiast opierać modele na statystycznych korelacjach między zmiennymi makroekonomicznymi, np. inflacja, produkcja czy konsumpcja, postanowili zbudować je na fundamentach mikroekonomicznych. Fundamenty te uwzględniają mechanizm, w jakim działania wielu poszczególnych gospodarstw domowych i firm wpływają na gospodarkę. 

Kluczową cechą tych modeli jest to, że gospodarstwa domowe i firmy, podejmując decyzje o oszczędności czy ustalania cen swoich produktów kierują się oczekiwaniami co do przyszłości. Rządy państw i banki centralne mogą wpływać na te oczekiwania i ukierunkowywać gospodarkę we właściwą stroną. „Nowe modele od czasu ich wprowadzenia okazały się niezwykle przydatne w radzeniu sobie z kryzysami gospodarczymi” – podkreślił komitet noblowski.  

Według prof. Hasslera chodzi o kryzysy energetyczne czy nagłe zmiany w konsumpcji gospodarstw domowych.

Nobel z ekonomii właściwie nazywa się Nagrodą Banku Szwecji w dziedzinie nauk ekonomicznych dla uczczenia pamięci Alfreda Nobla. Jako jedyna przyznawana nagroda nie została przewidziana w testamencie Alfreda Nobla, a ufundował ją w 1968 r. Centralny Bank Szwecji z okazji 300-lecia swojego istnienia. Komitet ds. Nagrody wyraził zgodę na tę inicjatywę i od 1969 r. systematycznie przyznawane jest to wyróżnienie.

Nagroda wynosi 12 mln koron szwedzkich (ok. 4,65 mln zł). Jako jedyna jest finansowana z budżetu Banku Szwecji, a nie Fundacji Noblowskiej, jak w pozostałych dziedzinach. 

W 2025 roku Nagrodę Nobla z ekonomii otrzymali Joel Mokyr, Philippe Aghion i Peter Howitt. 

Mokyr został doceniony za badania nad warunkami trwałego wzrostu gospodarczego poprzez postęp technologiczny, natomiast Aghion i Howitt – za teorię twórczej destrukcji, kluczowej dla zrozumienia długofalowego rozwoju. 

W ubiegłym tygodniu poznaliśmy tegorocznych laureatów Nagrody Nobla z medycyny, fizyki, chemii i literatury, a także przyznano Pokojową Nagrodę Nobla.

Nagroda Nobla z medycyny - Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel - do tych naukowców trafiła Nagroda Nobla 2026 w dziedzinie medycyny. Naukowcy zostali uhonorowani za odkrycia dotyczące sterowanych światłem kanałów jonowych i badania nad tym, w jaki sposób komórki nerwowe kształtują wspomnienia, uczucia i zachowania w żywym mózgu. 

Nagroda Nobla z fizyki - Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznała wyróżnienie Belgowi - Francisowi Halzenowi za „kluczowy wkład w powstanie detektora IceCube Neutrino Observatory i odkrycie neutrin wysokich energii pochodzenia astrofizycznego”.

Nagroda Nobla z chemii – laureatami Nagrody Nobla z chemii zostali Francuz Henri B. Kagan i Japończyk Kenso Soai. Naukowców doceniono za „odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej”. 

Nagroda Nobla z literatury - laureatką Nagrody Nobla w dziedzinie literatury została kanadyjska poetka Anne Carson. Otrzyma 12 milionów koron szwedzkich - to ok. 4,7 milionów złotych, a także złoty medal noblowski z wizerunkiem Alfreda Nobla i unikalny, ręcznie kaligrafowany dyplom. Anne Carson została w ubiegłym roku laureatką Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta. Odwiedziła wtedy Warszawę, aby osobiście odebrać to wyróżnienie.

Pokojowa Nagroda Nobla – w 2026 roku uhonorowana została Navanethem „Navi” Pillay, prawniczka i była prezes Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy. Jako sędzia Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy odegrała kluczową rolę w uznaniu gwałtu i przemocy seksualnej za narzędzia ludobójstwa oraz zbrodnie przeciwko ludzkości.