Mija 180 lat od odkrycia Neptuna. Jednym z odkrywców jest niemiecki astronom, który przez długi czas był dyrektorem obserwatorium astronomicznego i profesorem uniwersytetu we Wrocławiu. Z okazji rocznicy zostanie odsłonięta tablica pamiątkowa poświęcona Johannowi Gallemu i jego odkryciu.

23 września 2026 r. przypada 180. rocznica odkrycia Neptuna. 23 września 1846 r. astronomowie niemieccy Johann Gottfried Galle (1812-1910) i Heinrich L. d’Arrest (1822-1875), bazując na obliczeniach francuskiego matematyka i astronoma Urbaina J.J. Le Verriera (1811-1877), zaobserwowali w Berlinie nieznaną wcześniej planetę. Obiega ona Słońce w średniej odległości 4.5 mld. km i do dzisiaj jest ostatnią znaną planetą Układu Słonecznego, poza orbitą której występują jedynie niektóre planetoidy, zwane transneptunowcami i komety. Odkrycie Neptuna uważane jest za największy triumf mechaniki nieba, ponieważ jego pozycja na niebie została wyliczona na podstawie zaburzeń w ruchu (perturbacji) wcześniej odkrytej planety Uran. Jak dotąd, jest to jedyna planeta odkryta w ten sposób, wliczając w to również egzoplanety, czyli planety pozasłoneczne. Uran i Neptun to także jedyne planety Układu Słonecznego, które mają swoich odkrywców. Wszystkie pozostałe, jako widoczne gołym okiem, znane są od zamierzchłych czasów.

Uniwersytet Wrocławski ma szczególne powody do świętowania tej rocznicy za sprawą J.G. Gallego, który w latach 1851-1897 był profesorem Uniwersytetu we Wrocławiu i dyrektorem Obserwatorium Astronomicznego. Lista zasług Gallego dla Uniwersytetu jest długa. Wychował całe pokolenie rachmistrzów orbit komet i planetoid, wśród których było kilku Polaków. Był rektorem Uniwersytetu i dwukrotnie dziekanem Wydziału Filozoficznego oraz członkiem i członkiem honorowym wielu międzynarodowych towarzystw naukowych. Zaproponował nową metodę wyznaczania odległości Ziemia-Słońce, na potrzeby której zorganizował międzykontynentalną kampanię obserwacyjną planetoidy Flora. Wykazał bezpośredni związek pomiędzy kometami i rojami meteorów. Wyznaczał trajektorie bolidów i meteorytów. Systematycznie pracował nad kolejnymi wydaniami katalogu komet. Był redaktorem pierwszej monografii klimatu Śląska. Prowadził systematyczne pomiary ziemskiego pola magnetycznego.

W najnowszym numerze 4/2026 czasopisma „Urania - Postępy Astronomii” ukazał się właśnie okolicznościowy artykuł poświęcony J.G. Gallemu.

Z okazji wspomnianej rocznicy 23 września o godz. 14  zostanie odsłonięta tablica pamiątkowa poświęcona Gallemu i jego odkryciu. Zaprojektował ją i wykonał prof. Michał Staszczak z Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. Uroczystość odbędzie się w gmachu głównym Uniwersytetu, w przestrzeni Schodów Cesarskich prowadzących na Wieżę Matematyczną, na podeście 3. piętra, po stronie wschodniej

Tego samego dnia o godz. 15 rozpocznie się sesja popularnonaukowa pt. „Johann Gottfried Galle – w 180. rocznicę odkrycia planety Neptuna”. Odbędzie się ona w budynku D Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii UWr, w sali 2D im. Witolda Świdy przy ul. Uniwersyteckiej 7-10, jako wydarzenie towarzyszące XXIX Dolnośląskiemu Festiwalowi Nauki (zobacz szczegółowy program).

W późnych godzinach wieczornych (22-24) każdy będzie się mógł poczuć jak Galle. W Instytucie Astronomicznym przy ul. Kopernika 11 prowadzone będą obserwacje Neptuna.

Wstęp na wszystkie imprezy jest wolny i nie wymaga wcześniejszych zapisów.

Autor: Michał Tomczak

Na zdjęciu:

Johann Gottfried Galle i tablica pamiątkowa we Wrocławiu z okazji 180. rocznicy odkrycia Neptuna.