W tym artykule piszemy o:

• Górnictwo traci specjalistów, dla których nie ma zastępstwa.
• Kształceniu nowych kadr nie sprzyja atmosfera panująca wokół branży. 
• O wyzwaniach stojących przed polską branżą górniczą dyskutowano  podczas Future Mining Forum & Expo w Katowicach w ramach sesji: "Bezpieczeństwo i kultura operacyjna w górnictwie".

Obok kwestii związanych z bezpieczeństwem podczas debaty "Bezpieczeństwo i kultura operacyjna w górnictwie" na Future Mining Forum & Expo pojawiła się również szeroka dyskusja dotycząca przyszłości całego sektora, który według prelegentów nie powinien być traktowany po macoszemu.

W szczególności problem dotyczy kwestii kształcenia młodzieży na kierunkach związanych z górnictwem, które tracą rację bytu z powodu bardzo niskiego zainteresowania.

Marek Skuza, wiceprezes zarządu ds. produkcji Polskiej Grupy Górniczej zauważył, że w naszym kraju sektor górniczy nie może odejść całkowicie w niebyt, tak ze względów bezpieczeństwa, jak i utrzymania jednak pewnej produkcji. Kwestie związane z bezpieczeństwem sprowadzają się według niego do dwóch spraw.

Z jednej strony polski system energetyczny i ciepłowniczy w latach 30. XXI wieku nie będzie jeszcze mógł się oprzeć na atomie, stąd będzie wynikać potrzeba utrzymania wydobycia węgla.

Poza tym brak ekspertów górniczych może być dla Polski problematyczny w obszarze wydobycia surowców krytycznych. Unia Europejska wytwarza 3 proc. surowców krytycznych na świecie, a naszym osiągnięciem ma być dojście do dziesięciu procent w trzydziestym roku. Bez własnego górnictwa trudno będzie to zrealizować.

- Problem, z którym będziemy się zmagać coraz bardziej - bo teraz mamy tę wykwalifikowaną kadrę - będzie taki, że szkolnictwo w Polsce już w zasadzie nie istnieje do kształcenia tej przyszłej kadry. Zaczynając od uczelni wyższych w dół. Mamy szansę jeszcze na to, żeby nasi pracownicy podnosili swoje kompetencje, bo są różnego rodzaju studia zaoczne i to dobrze, że to się dzieje. Ale proszę zobaczyć, jaki jest nabór na studia dzienne. Już pomijam, że prawie nikt nie chce się już nazywać wydziałem górniczym. Na kierunkach, które mogłyby kształcić nowych adeptów, tworzą się grupy kilkuosobowe - zaznaczył Marek Skuza.

Z argumentacją Marka Skuzy zgodził się Jerzy Markowski, wiceminister gospodarki w latach 1995-1996.

Z całym szacunkiem dla całej filozofii redukcji poziomu zatrudnienia trzeba się w końcu zdecydować, czy to polskie górnictwo istnieje po to, żeby "Ślązacy mieli co robić", czy po to, żeby kraj miał zabezpieczenie dla systemu energetycznego i stabilności energetycznej. Moim zdaniem ważny jest ten drugi argument - podkreślił.

- Polski system energetyczny nie będzie miał alternatywy wobec węgla przez najbliższe 40 lat - dodał Markowski.

O problemach kadrowych w polskim górnictwie mówił Piotr Litwa, prezes, Wyższego Urzędu Górniczego (WUG), który zwrócił uwagę trudności w realizacji umowy społecznej w sektorze górniczym.

- W moim odczuciu mam taki duży niedosyt, jak chodzi o przyszłość polskiego górnictwa. Bo często mówi się o umowie społecznej, która w zasadzie jest wyznacznikiem dla wszystkich. Natomiast nie mówi się o tym tak naprawdę inżynierskim podejściu do sprawy - powiedział Litwa.

Jak stwierdził, umowa społeczna dotyczy jedynie terminów odchodzenia górników z zawodu bez względu na ich kompetencje.

- Obawiam się, że jeśli teraz na urlopy górnicze i jednorazowe odprawy pieniężne odejdą ci najbardziej doświadczeni pracownicy, to za chwilę może się okazać, że nie będzie ich kim zastąpić, ponieważ nie ma ławki rezerwowych – powiedział prezes WUG.

Ten proces adaptowalności nowych górników w ostatnich latach przebiega dużo trudniej niż to było wcześniej.

- Przypominam, 25 lat pracy i po tym czasie my się rozstajemy z ludźmi, którzy nabywają doświadczenia i w momencie najwyższej świadomości zawodowej przechodzą na emeryturę. Zastępują ich młodzi ludzie. To może działać, jeżeli ten proces jest stopniowy i trwa tak jak wcześniej latami, to można było przygotować kadry, można było przygotować sukcesję - ocenił Adam Rozmus, wiceprezes Jastrzębskiej Spółki Węglowej ds. technicznych i operacyjnych.

Jak dodał, ostatnie lata z jednej strony obfitowały w odejścia specjalistów na pakiety osłonowe i urlopy górnicze, a z drugiej strony późniejsze szybkie uzupełnianie składów, tak jak to miało miejsce w roku 2023, w którym "bardzo duża liczba ludzi pojawiła się w ramach kopalń górnictwa węgla kamiennego", spowodowały, że ludzie nie mają pełnego procesu adaptacyjnego, tak jak to bywało kiedyś.

- Jeżeli chodzi o kopalniane stacje ratownictwa górniczego, odejścia, korzystanie z tych odpraw jednorazowych bądź też urlopów górniczych, powodują to, że mamy dodatkowo większe zapotrzebowanie na szkolenia, takie nawet nagłe, że musimy zorganizować na przykład kurs podstawowy dla ratowników górniczych w dodatkowym terminie - podkreślił Jerzy Krótki, wiceprezes ds. technicznych Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego.

Zasady dotyczące bezpieczeństwa w ratownictwie górniczym pozostają jednak niewzruszone, niezależnie od zmian kadrowych czy wygaszania kopalń.

- Mamy w tej chwili stricte ratowników zawodowych. Tych, którzy mogą założyć aparat i pracować na dole jest około 70 osób i to nam zupełnie wystarcza. I przede wszystkim sytuacja zmieniająca się, nawet likwidacja kopalń, nawet większej liczby kopalń, nie powoduje w tym zakresie żadnych możliwości dużych zmian u nas - skonstatował przedstawiciel ratownictwa górniczego.

Zobacz retransmisję wideo całej debaty "Bezpieczeństwo i kultura operacyjna w górnictwie" w ramach Future Mining Forum & Expo: