Je hebt bijna overal een opleiding voor nodig, behalve voor het ouderschap. Gelukkig kunnen ouders, grootouders en andere opvoeders bij Sofie Vissers terecht voor opvoedvragen. Zij is hoofdredacteur van J/M Ouders, heeft twee kinderen en beantwoordt wekelijks een opvoeddilemma. Deze week die van Michiel (44): „Ik betaal mijn dochter (14) voor ieder goed cijfer. Is dit verantwoord?”

Opvoedvraag: ‘Ik betaal mijn dochter (14) voor ieder goed cijfer’

Beste Sofie,

Ik ben vader van twee meiden van 9 en 14 jaar. Ik kom uit een resultaatgericht gezin waarin er veel waarde werd gehecht aan school en carrière. Mijn ouders namen geen genoegen met een zesje; wij werden altijd gestimuleerd om hoge cijfers te halen. Ik heb hierdoor denk ik lichte faalangst ontwikkeld; ik ben altijd bang om niet goed genoeg te scoren. Anderzijds heeft het me ook gebracht waar ik nu ben in mijn carrière.

Hoewel ik me had voorgenomen om niet resultaatgericht op te voeden, trap ik toch weer in dezelfde valkuil. Mijn dochter zit in de tweede klas van de middelbare school. In de eerste maanden van de brugklas verliep alles nog redelijk soepel, maar aan het einde begon ze wat opstandiger te worden. Ze heeft veel interesse in jongens en haar smartphone, maar minder in leren. Met alle gevolgen van dien; vorig jaar is ze met de hakken over de sloot overgegaan.

We hebben veel regels ingevoerd wat betreft de smartphone en huiswerk maken, maar die lapt ze gewoon aan haar laars. Ik merk dat er maar één ding werkt en dat is haar betalen voor ieder goed cijfer. Ze gaat er echt harder door blokken. Maar eigenlijk voelt dit niet als de goede manier, want ik wil dat ze studeert uit intrinsieke motivatie. Wat zou jij doen?

Het antwoord

Goed dat je het patroon van je eigen ouders herkent! En ook goed dat je het anders wil doen. Betalen voor goede cijfers vind ik een kortetermijngedachte, want het cijfer wordt zo het doel. Het leren is juist belangrijk om verantwoordelijkheid te nemen, door te zetten en hulp te vragen. En een cijfer heb je niet altijd in de hand; ook na hard blokken kan een toets tegenvallen.

Het is ook goed om te beseffen dat weinig 14-jarigen uit zichzelf huiswerk maken, omdat ze leren zo leuk vinden. Intrinsieke motivatie kun je niet afdwingen. Je kunt wel zorgen voor omstandigheden waarin motivatie meer kans krijgt, zoals vertrouwen, autonomie en verwachtingen.

Probeer uit de strijd over cijfers en telefoons te stappen en vraag op een rustig moment wat er speelt. Is de lesstof moeilijker geworden? Kan ze het werk niet overzien? Speelt er iets op school? Luister zonder direct oplossingen aan te bieden of een preek te houden.

Maak samen een plan

Maak daarna samen een plan. Spreek bijvoorbeeld vaste huiswerkmomenten af en leg de telefoon dan buiten bereik. Laat haar meebeslissen over wanneer en waar ze werkt en welke hulp ze nodig heeft. Zo bied je structuur, terwijl de verantwoordelijkheid bij haar blijft.

Ik zou het betalen per cijfer afbouwen. Geef liever erkenning voor gedrag waarop ze invloed heeft: beginnen ondanks tegenzin, plannen, doorzetten of hulp vragen. Daarmee beloon je haar aanpak in plaats van het resultaat.

Achter ongemotiveerd gedrag kan van alles schuilgaan

Vraag jezelf ook af wat haar cijfers bij jou oproepen. Gaat het over wat zij nodig heeft of over jouw eigen faalangst? Haar waarde hangt niet af van een cijfer. Blijft ze vastlopen, overleg dan samen met haar mentor. Achter ongemotiveerd gedrag kan van alles schuilgaan, zoals angst of onzekerheid.

Lees op J/M Ouders: School schrapt Magister-inzage van cijfers voor ouders: ‘Prestatiedruk komt vooral van thuis’

Meer weten over kinderen en opvoeding? Deze artikelen zijn de afgelopen tijd goed gelezen:

• Opvoedkundigen hameren op het belang van emotionele intelligentie bij kinderen, iets dat soms vergeten wordt. Zo breng je kinderen die intelligentie bij.
• Ook als je kind al volwassen is, kan er nog weleens strijd tussen jullie ontstaan. Volgens een psycholoog zijn er drie tactieken die je het best kunt toepassen in zo’n situatie.
• Zijn je kinderen onbedoeld verwend? Deze uitspraken van jou als ouder kunnen daaraan bijgedragen hebben.
• Ouders doen regelmatig aan omkopen of dreigen. Denk maar aan: ‘Als je nu meekomt, krijg je thuis een snoepje’. Volgens een kinderarts kun je echter veel beter iets anders doen.

Reacties