• Przywódcy 10 państw UE, w tym Polska, skierowali do Komisji Europejskiej apel o gruntowny przegląd systemu ETS i ograniczenie wpływu na ceny energii.
• W ich ocenie obecna ścieżka wycofywania darmowych uprawnień do emisji do 2034 r. jest zbyt ambitna.
• Wskazali, że obecne przepisy w połączeniu z wysokimi cenami energii i wycofywaniem bezpłatnych uprawnień w ramach ETS zagrażają strategicznym sektorom przemysłu.

Obok szefa polskiego rządu apel poparli przywódcy: Włoch, Austrii, Bułgarii, Chorwacji, Czech, Grecji, Węgier, Słowacji i Rumunii.

List został skierowany do szefowej KE w przededniu szczytu w Brukseli poświęconego cenom energii. Sygnatariusze uznali, że konieczny jest gruntowny przegląd unijnego systemu handlu emisjami ETS. Domagają się złagodzenia wpływu tego systemu na ceny energii elektrycznej oraz zmniejszenia ryzyka zmienności cen emisji dwutlenku węgla, w tym przedłużenia bezpłatnych uprawnień do emisji CO2 poza 2034 r.

"Ponadto kluczowe jest złagodzenie procesu wycofywania bezpłatnych uprawnień od 2028 r., aby uniknąć nadmiernego obciążenia przemysłu w tym okresie przejściowym" - czytamy w liście.

W ocenie przywódców 10 krajów KE nie powinna czekać z przeglądem systemu ETS do lata, ale po dyskusji liderów na szczycie w czwartek powinna przedstawić zmiany najpóźniej pod koniec maja.

Zgodnie z planem pracy na ten rok KE ma zaprezentować rewizję systemu ETS do lipca. W poniedziałek von der Leyen poinformowała liderów, że KE przyspiesza prace nad nadchodzącą rewizją systemu ETS, nie podała jednak konkretnej daty. Jak oświadczyła, celem zmian będzie wyznaczenie "bardziej realistycznej ścieżki dekarbonizacji po 2030 roku".

W ocenie sygnatariuszy listu obecna ścieżka wycofywania darmowych uprawnień do emisji do 2034 r. jest zbyt stroma i ambitna. Zwrócili oni uwagę, że obecne przepisy w połączeniu z wysokimi cenami energii i wycofywaniem bezpłatnych uprawnień w ramach ETS stały się egzystencjalnym zagrożeniem dla wielu strategicznych sektorów przemysłu europejskiego.

Darmowe uprawnienia do emisji CO2 zostały wprowadzone do systemu ETS jako mechanizm przejściowy, mający na celu ochronę konkurencyjności przemysłu europejskiego. Pozwala on wybranym przedsiębiorstwom na emitowanie określonej ilości dwutlenku węgla bez konieczności kupowania uprawnień na aukcjach.

"Od czasu osiągnięcia porozumienia w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu globalne otoczenie uległo znaczącym zmianom. Ceny energii gwałtownie wzrosły, inflacja sprawiła, że inwestycje niezbędne do transformacji stały się jeszcze bardziej kosztowne, a obecne rozwiązania dekarbonizacyjne nie są jeszcze wystarczająco rozwinięte, aby zapewnić stabilność gospodarczą w trudnych do redukcji (emisji dwutlenku węgla - PAP) sektorach" - napisali przywódcy w liście do von der Leyen.

Z kolei w projekcie wniosków ze szczytu, które przyjmą jednomyślnie wszyscy przywódcy na szczycie w czwartek, a który widziała PAP, znalazł się apel do KE o pilne przedstawienie "konkretnych działań mających na celu obniżenie cen energii elektrycznej w perspektywie krótkoterminowej, z uwzględnieniem zróżnicowanej sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich, przy jednoczesnym zachowaniu długoterminowych sygnałów inwestycyjnych dla produkcji energii odnawialnej i niskoemisyjnej".

"Ponadto Rada Europejska wzywa Komisję do przedstawienia przeglądu systemu handlu emisjami (ETS) najpóźniej do lipca 2026 r. w celu zmniejszenia zmienności cen za emisję dwutlenku węgla i złagodzenia jej wpływu na ceny energii elektrycznej, przy jednoczesnym zachowaniu zasadniczej roli ETS w transformacji klimatyczno-energetycznej poprzez rynkowy sygnał cenowy dla emisji dwutlenku węgla, który napędza inwestycje i innowacje" - czytamy w projekcie konkluzji.