Амерыканскія навукоўцы распрацавалі метад, пры якім пасля адной ін'екцыі клеткі арганізма самі працяглы час выпрацоўваюць рэчывы, падобныя да папулярных прэпаратаў ад атлусцення і дыябету. Пакуль такі падыход паказаў эфектыўнасць толькі ў даследаваннях на мышах.

Фота: AP Photo/Alastair Grant

Сёння лекі, якія імітуюць дзеянне гармонаў GLP-1 і GIP, у тым ліку прэпараты на аснове семаглутыду (Ozempic, Wegovy) і тырзепатыду (Mounjaro), эфектыўна выкарыстоўваюцца для лячэння дыябету другога тыпу і атлусцення. Але гэтыя рэчывы хутка распадаюцца ў арганізме, таму пацыентам даводзіцца рабіць ін'екцыі штотыдзень або штодня прымаць таблеткі. Пасля спынення тэрапіі вага і паказчыкі глюкозы часта зноў пагаршаюцца.

Даследчыкі з амерыканскага Інстытута Вістар паведамілі пра распрацаваны імі метад, які ператварае чалавечы арганізм у «фабрыку» для ўстойлівай выпрацоўкі антыцелаў.

Замест таго каб уводзіць ужо гатовы прэпарат, арганізму ўводзяць невялікую кальцавую малекулу ДНК (плазміду), якая змяшчае генетычныя інструкцыі для выпрацоўкі патрэбнага бялку. Пасля ін'екцыі выкарыстоўваецца кароткі электрычны імпульс, які дапамагае гэтай ДНК трапіць у клеткі.

Такую тэхналогію даследчыкі ўжо раней выпрабоўвалі для працяглай выпрацоўкі антыцелаў супраць COVID-19. У клінічным даследаванні першай фазы арганізм удзельнікаў працягваў выпрацоўваць два тыпы антыцелаў больш за 72 тыдні.

Цяпер гэтую ж тэхналогію адаптавалі для лячэння парушэнняў абмену рэчываў. Навукоўцы стварылі генетычныя інструкцыі для доўгадзейных формаў гармонаў GLP-1 і GIP, дапоўніўшы іх фрагментам антыцела, які запавольвае разбурэнне бялкоў у арганізме.

У эксперыментах на мышах ін'екцыі новай ДНК-канструкцыі хапала да 70 дзён. Для параўнання, Ozempic, Wegovy і іншыя прэпараты на аснове семаглутыду пацыентам трэба ўводзіць раз на тыдзень. Менавіта таму даследчыкі лічаць, што іх падыход можа істотна паменшыць патрэбу ў паўторных ін'екцыях.

На гэтым даследчыкі не спыніліся. Яны таксама выкарысталі структурнае мадэляванне і штучны інтэлект, каб стварыць яшчэ адну распрацоўку — новую сінтэтычную малекулу pSynCretin. Для гэтага яны аб'ядналі ў адным бялку структурныя асаблівасці гармонаў GLP-1 і GIP, а таксама існуючых прэпаратаў, якія дзейнічаюць на іх рэцэптары. Атрыманая малекула адначасова ўздзейнічае на рэцэптары GLP-1 і GIP. Такі ж механізм дзеяння мае і Mounjaro. У даследаваннях на мышах аднаразовае ўвядзенне pSynCretin таксама забяспечыла працяглае зніжэнне масы цела.

Пакуль усе вынікі атрыманыя толькі ў даклінічных даследаваннях. Каб высветліць, ці будзе такая методыка бяспечнай і эфектыўнай для людзей, неабходныя клінічныя выпрабаванні.

Цяпер даследчыкі вывучаюць, ці можа працяглае дзеянне прэпаратаў на аснове GLP-1 і GIP уплываць не толькі на абмен рэчываў, але і на імунную сістэму, у тым ліку на вынікі лячэння раку. Паводле клінічных даных, у людзей, якія прымаюць такія лекі, назіраецца паляпшэнне пры некаторых хранічных запаленчых захворваннях, у тым ліку пры артрыце і псарыязе. Аўтары таксама мяркуюць, што іх спосаб дастаўкі генетычных інструкцый можа знайсці прымяненне і для працяглай выпрацоўкі іншых лячэбных бялкоў пры розных хранічных захворваннях.

Усе навіны →