Το ευρώ αλλάζει όψη. Αναγνωρίσιμες εικόνες αντί για αφηρημένα μοτίβα, ενισχυμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας και ένας σχεδιασμός που φέρνει τα χαρτονομίσματα πιο κοντά στους πολίτες: αυτά είναι τα βασικά γνωρίσματα των νέων χαρτονομισμάτων του ευρώ.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) παρουσίασε τον Ιούλιο προτάσεις για νέα χαρτονομίσματα, με σχέδια που σηματοδοτούν σαφή ρήξη με εκείνα που κυκλοφορούν σήμερα. Είναι η πρώτη φορά που η ΕΚΤ χαράζει τόσο εμφανές όριο ασυνέχειας στα πορτοφόλια των Ευρωπαίων.

«Είμαστε στη διαδικασία της πρώτης πλήρους οπτικής ανανέωσης των χαρτονομισμάτων του ευρώ, με νέα θέματα, μοτίβα και σχέδια, με στόχο τα μελλοντικά χαρτονομίσματα να έρθουν ακόμη πιο κοντά στους Ευρωπαίους», δήλωσε στην Euronews η διευθύντρια χαρτονομισμάτων της ΕΚΤ, Ντόρις Σνέεμπεργκερ.

Ανάμεσα στις προτάσεις που έφτασαν στον τελικό, αναδείχθηκαν δύο βασικά θέματα: ο ευρωπαϊκός πολιτισμός και ο πλούτος της φύσης.

Για την πρώτη επιλογή, η ΕΚΤ προτείνει να απεικονιστούν προσωπικότητες που άφησαν το αποτύπωμά τους στην ιστορία της τέχνης, της μουσικής, της επιστήμης και της λογοτεχνίας. Για τη δεύτερη, ποτάμια και πουλιά.

Η τράπεζα ξεκίνησε μια δημόσια διαβούλευση για να επιτρέψει στους πολίτες να επιλέξουν την τελική εκδοχή. Ωστόσο, η κυκλοφορία τους θα χρειαστεί ακόμη μερικά χρόνια. Πηγή του τραπεζικού κλάδου ανέφερε στο Euronews ότι τα νέα χαρτονομίσματα ενδέχεται να τεθούν σε κυκλοφορία ακόμη και το 2029.

Η Σνέεμπεργκερ δήλωσε στην Euronews ότι η έρευνα έχει ήδη συγκεντρώσει απαντήσεις από «εκατομμύρια Ευρωπαίους». Ο νικητής θα ανακοινωθεί τον Δεκέμβριο του 2026.

«Κανείς δεν θα ανακαίνιζε ένα σπίτι που πρόκειται σύντομα να κατεδαφιστεί», τόνισε στο Euronews η Σνέεμπεργκερ, κάνοντας μια αναλογία με τον νέο σχεδιασμό των χαρτονομισμάτων.

Καθώς οι πληρωμές γίνονται ολοένα και πιο ψηφιακές, η ΕΚΤ επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο των χαρτονομισμάτων ως της κύριας μορφής «δημόσιου χρήματος» που έχουν στη διάθεσή τους οι πολίτες.

Ως δημόσιο χρήμα νοείται το χρήμα που εκδίδεται από μια κεντρική τράπεζα: φυσικό χρήμα, όπως τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα, για το κοινό, και τα αποθεματικά των εμπορικών τραπεζών που τηρούνται στην κεντρική τράπεζα για τις ίδιες τις τράπεζες. Χαρακτηρίζεται «δημόσιο» επειδή δημιουργείται και εγγυάται από μια δημόσια αρχή.

Το ιδιωτικό χρήμα δημιουργείται από τις εμπορικές τράπεζες και λαμβάνει κυρίως τη μορφή τραπεζικών καταθέσεων σε τρεχούμενους και αποταμιευτικούς λογαριασμούς, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του χρήματος που χρησιμοποιείται στις καθημερινές συναλλαγές, όπως τα εμβάσματα και οι πληρωμές με κάρτα.

Παράλληλα, με την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ, μιας νέας ηλεκτρονικής μορφής πληρωμής σε δημόσιο χρήμα που ενδέχεται να είναι διαθέσιμη από το 2029, η ΕΚΤ θέλει να αντικρούσει τις ψευδείς αναφορές που κυκλοφορούν περί εξαφάνισης των μετρητών προς όφελος του νέου ψηφιακού νομίσματος.

«Δεσμευόμαστε να διασφαλίσουμε ότι η πληρωμή με δημόσιο χρήμα θα παραμείνει πάντα μια επιλογή, είτε με μετρητά είτε με ψηφιακό ευρώ. Το ψηφιακό ευρώ θα συμπληρώνει τα μετρητά και δεν θα τα αντικαθιστά. Όλοι οι Ευρωπαίοι θα συνεχίσουν να έχουν την ελευθερία να επιλέγουν πώς θα πληρώνουν, είτε με μετρητά, είτε με ψηφιακό ευρώ, είτε με άλλο μέσο πληρωμής», υπογράμμισε στο Euronews η Σνέεμπεργκερ.

Τα χαρτονομίσματα του ευρώ έχουν αλλάξει μόνο μία φορά από τη γέννηση του νομίσματος, με τον βασικό σχεδιασμό να παραμένει σε μεγάλο βαθμό ο ίδιος.

«Από την πρώτη τους κυκλοφορία το 2002, το θέμα που αποτυπώνεται στα χαρτονομίσματα του ευρώ ήταν οι «Εποχές και ρυθμοί», συμβολισμένοι με παράθυρα, πόρτες και γέφυρες. Παρότι ανανεώθηκε ο σχεδιασμός τους με τη σειρά «Ευρώπη», που εκδόθηκε σταδιακά την περίοδο 2013-2019, η συνολική οπτική προσέγγιση παρέμεινε παρόμοια», ανέφερε η Σνέεμπεργκερ.

Τα σημερινά χαρτονομίσματα του ευρώ απεικονίζουν αφηρημένα μνημεία που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν, εξήγησε. Ο νέος σχεδιασμός στοχεύει να ξεπεράσει αυτή την προσέγγιση, δημιουργώντας χαρτονομίσματα με τα οποία οι Ευρωπαίοι όλων των ηλικιών θα μπορούν να ταυτιστούν και να αισθάνονται περήφανοι όταν τα χρησιμοποιούν.

«Με τις νέες προτάσεις σχεδιασμού έχουμε τώρα την ευκαιρία να κάνουμε τα χαρτονομίσματα πιο οικεία, παρουσιάζοντας πραγματικούς ανθρώπους, πραγματικά πουλιά και πραγματικά κτίρια», κατέληξε η διευθύντρια χαρτονομισμάτων της ΕΚΤ.