Merhabalar,

Bu sabah Nikkei Asia baş yazarı Akito Tanaka’nın yayınladığı başyazı dikkatimi çekti. Yazı, global otomotiv pazarının 2020 yılından bu yana üst üste 6 yıl en çok satan markası olan Toyota’nın kurucusu Toyoda ailesi ile ilgili. Aile bağları ile profesyonel liderlik arasında kurulu hassas dengeyi anlatıyor. Özellikle aile şirketleri için çok önemli mesajlar var. Siz değerli okurlarımla ana hatlarını paylaşmak istedim.

Yazı ilk olarak Hiroshi Okuda dönemini ele alıyor. Toyota’nın yerel bir üreticiden küresel bir dev haline gelmesindeki en kritik kırılma noktalarından birisi bu döneme ait. 1995 yılında, 28 yıllık aile liderliğinin ardından göreve gelen Okuda’nın, profesyonel bir yönetici olarak ne kadar radikal ve vizyoner adımlar atabileceğini kanıtladığı belirtiliyor. Çevre dostu hibrit teknolojisinin simgesi haline gelen Prius’un ticarileştirilmesi ve küresel üretim ağının temellerinin atılması Okuda dönemine denk gelmekte. Bu atılım sadece Toyota’nın değil, tüm otomotiv endüstrisinin yönünü değiştiren bir dönüm noktası olmuştu. Okuda ve takip eden iki profesyonel başkan, şirketin kurumsallaşma sürecini ivmelendirmişlerdi.

​Yazının en dikkat çekici kısımlarından biri ise Batı’nın kısa vadeli kâr odaklı kurumsal yönetim modeli ile Toyota’nın nesiller boyu süren uzun vadeli vizyonunun karşılaştırılması olmuş. Akio Toyoda’nın 2009’da göreve gelmesiyle başlayan 13 yılı aşkın dönemde, aile liderliğinin sağladığı benzersiz avantajları görüyoruz. Batı tarzı yönetimlerde genellikle çeyrek dönemlik finansal başarılara odaklanılır. Burada ise kurucu ailenin varlığı ile şirketin onlarca yılı kapsayan stratejik bir kararlılık ve direnç kazandığı belirtiliyor. Nitekim Akio’nun liderliği ile Toyota, küresel krizlere rağmen pazar liderliğini pekiştirmiş oldu.

​​Günümüzde Toyota’nın, geleneksel aile mirası ile profesyonel icra kurulunu harmanlayan “hibrit” bir yönetim modeli uyguladığı ortaya çıkıyor. Koji Sato ve ardından Kenta Kon gibi güvenilir profesyoneller günlük yönetimi üstlenmişler. Akio Toyoda’nın ise yönetim kurulu başkanı olarak vizyonu yönlendirmeye devam etmesi bu dengenin somut bir örneği. Günümüzdeki profesyonel başkanların Okuda dönemine kıyasla daha düşük profilli tutulduğunu görüyoruz. Bunun arka planında geleceğin lideri olarak yetiştirilen Akio’nun oğlu Daisuke Toyoda için stratejik ve yumuşak bir geçiş ortamı hazırlanıyor olabilir.
​
​Özetle bugünkü başyazı, Toyota’nın lider otomotiv markası olma başarısının arkasındaki temel sırrın “kökler ile yenilik arasındaki denge” olduğunu gösteriyor. 1937’deki kuruluş günlerinde “Toyoda” yerine şans ve uğur getirdiğine inanılan 8 fırça darbesiyle yazılan “Toyota” isminin seçilmesi gibi kültürel detaylar, şirketin geleneksel mirasa verdiği değeri gösteriyor. Toyota, aile yönetiminin getirdiği uzun vadeli sadakat ve vizyonu profesyonel yöneticilerin dinamizmiyle birleştirmeyi başarmış nadir dünya devlerinden bir tanesi. Gelecekte Daisuke Toyoda başa geçtiğinde de bu köklü kurumsal kültürün korunarak devam edeceğini yazıdan çok net anlıyoruz. Ne diyelim, darısı tüm aile şirketlerinin başına..