De nieuwe HBO-serie Lanterns stond dit jaar hoog op het lijstje ‘titels om dit jaar naar uit te kijken’. Dit komt gedeeltelijk doordat ze een nieuwe ‘zondagavondserie’ van HBO is (maandag bij ons) – het primetime tijdslot waarop het netwerk van oudsher z’n paradepaardjes neerzet. Denk aan klassiekers als The Sopranos, Sex and the City, Game of Thrones en Succession. Maar de belangrijkste reden voor opwinding over Lanterns is dat een van de makers Damon Lindelof heet.

Een intergalactische politieagent die zijn superkrachten haalt uit een groene zegelring en een ouderwetse handlantaarn is geen personage waarvoor je normaliter warmloopt. Daar komt bij dat het superheldengenre de afgelopen jaren bij iedere nieuwe verfilming aan populariteit leek in te boeten, plus het feit dat dit specifieke DC Comics-personage, de Green Lantern, in 2011 al een eigen Hollywoodfilm kreeg die zo enorm flopte dat hij bijna het einde betekende voor acteur Ryan Reynolds’ carrière.

Maar Lindelof, die begin deze eeuw naam maakte met de hitserie Lost, heeft er een handje van tv-series te maken die op papier klinken alsof ze niet zouden moeten werken, maar dat wonderwel toch doen. Neem Mrs. Davis, de helaas ondergewaardeerde miniserie die de Amerikaan in 2023 maakte met co-creator Tara Hernandez. Mrs. Davis gaat over een non die een oppermachtige AI wil vernietigen, maar daarvoor eerst de Heilige Graal moet vinden. Dat klinkt knotsgek, en is het ook. Maar dan op de best mogelijke manier denkbaar.

Serieschrijver Damon Lindelof.

AFP

„Zo origineel dat ChatGPT het niet had kunnen bedenken”, schreef NRC toentertijd. Maar naast het feit dat Mrs. Davis een dollemansrit van een tv-serie is, kun je inmiddels stellen dat de acht afleveringen bijna profetisch waren over de gretigheid waarop wij mensen artificiële intelligentie zouden omarmen. In de wereld van Mrs. Davis zet niemand nog een stap zonder eerst aan de app ‘Mrs. Davis’ te vragen welk been eerst moet. Iets dat in 2023 nog een beetje overdreven leek, maar slechts drie jaar later heel reëel voelt.

Misschien nog wel urgenter was Lindelofs verfilming van Watchmen in 2019, de geliefde en invloedrijke reeks graphic novels van Alan Moore, Dave Gibbons en John Higgins over een groepje gevallen superhelden. Het originele verhaal werd uitgebracht in de jaren tachtig, de tijd van de Koude Oorlog en de dreiging van een kernoorlog, wat wordt geïllustreerd met een aftellende doomsday-klok.

Voor zijn versie haalde Lindelof Watchmen naar de late jaren tien – een tijd waarin in het echte Amerika rechtsextremisten met brandende fakkels over straat gingen, dodelijk politiegeweld tegen zwarte Amerikanen met regelmaat het nieuws haalde en Donald Trump zijn eerste termijn in het Witte Huis diende.

Tijdens het schrijven las Lindelof het volop gedeelde essay ‘The Case for Reparations‘ van Ta-Nehisi Coates, waarin hij de Tulsa Race Massacre van 1921 aanhaalt – het moment waarop een witte, gewapende menigte een welvarende, zwarte wijk in de Amerikaanse stad aanviel. Gebouwen en winkels brandden tot de grond toe af, honderden mannen, vrouwen en kinderen werden vermoord. Het is een van de dodelijkste door racisme gedreven bloedbaden uit de Amerikaanse geschiedenis, maar tot zijn schaamte had Lindelof er nog nooit van gehoord.

Het inspireerde Lindelof zozeer dat hij besloot dat de protagonist van zijn serie een zwarte, vrouwelijke superheld (prachtig gespeeld door Regina King) moest zijn. En de eerste aflevering van Watchmen te openen met een aangrijpende weergave van die afschuwelijke aanval in Tulsa. Dat Lindelof niet de enige Amerikaan was die nog nooit van het bloedbad had gehoord, bleek toen er na de seriepremière massaal werd gegoogeld of de Tulsa Race Massacre echt had plaatsgevonden.  

Met Watchmen maakte Lindelof, zoals Rusty Hatchell van de universiteit van Austin het in zijn essay ‘Who Watches the Watchmen’ uit 2022 mooi omschrijft, een „remix” van een geliefd verhaal waarbij hij „het bronmateriaal niet bewerkte maar ontregelde”. Iets dat de scenarist in zekere zin ook deed met The Leftovers, het boek van Tom Perrotta dat de basis vormde voor de gelijknamige HBO-serie uit 2014.

The Leftovers was wederom zo’n serie die moeilijk aan de man te brengen lijkt. Een verhaal over een wereld waarin 2 procent van de bevolking op onverklaarbare wijze in het niets is verdwenen: de achterblijvers zijn in massale rouw gedompeld.

Maar The Leftovers bleek briljant, zeker wanneer Lindelof zichzelf de ruimte geeft om het bronmateriaal te ‘remixen’ – hij voelde vanaf seizoen twee die vrijheid omdat hij dacht dat toch niemand keek, zei hij later. „Een van de beste, meest overdonderende en mooiste televisieseries van de afgelopen jaren”, schreef NRC. Een serie die zonder met de ogen te knipperen kijkt naar verlies en rouw, maar tegelijkertijd ongegeneerd absurd durft te zijn, net als Mrs. Davis later.

In het laatste seizoen van The Leftovers ondergaan de hoofdpersonen bijvoorbeeld een eindeloze overtocht waarbij ze de ferry delen met een levende leeuw, een man die zegt dat hij God is, en een groep mensen die een orgie van elf uur houden. Klinkt als afschuwelijke tv, maar de aflevering is een hoogtepunt uit de recente televisiegeschiedenis, en typisch Lindelof.

Niet verrassend dus dat de scenarist, samen met co-creators Chris Mundy (Ozark) en gevierd comicbookschrijver Tom King, met Lanterns opnieuw een serie maakte die veel meer is dan de omschrijving doet vermoeden. Want de superheld met zegelring blijkt een witte vijftiger met stoppels (heerlijk gespeeld door Kyle Chandler) die wordt opgezadeld met een zwarte, gedreven millennial (een sterke Aaron Pierre) als sidekick.

Dit onwaarschijnlijke, soms haast komische duo belandt vervolgens in een klein gehucht in Nebraska, waar ze een misdaad onderzoeken. Een setting en opzet die eerder doet denken aan series als True Detective en Fargo dan aan een klassiek superheldenepos. De wereld van Lanterns voelt zo als het echte Amerika dat het even schakelen is als een personage zegt dat ze uit Gotham – de stad van Batman – komt. En dan is er plots een derde aflevering die scherp aantoont hoe totaal verschillend de ervaring van witte en zwarte mannen in eenzelfde superheldenwereld kan zijn, alsof we weer in Watchmen zijn.

Geen klassieke stripboekverfilming dus, en daarmee prima op het cv van Lindelof passend. Zijn oeuvre dat met iedere serie – of remix – sterker wordt.