Fuente Nueva-3’te bulunan bu Erken Pleistosen arkeolojik alan, Batı Avrupa’daki en eski insan iskan izlerine ev sahipliği yapıyor.

Bilim insanları, daha önce benzeri görülmemiş bir şekilde, Erken Pleistosen dönemine ait Orce arkeolojik alanındaki “fil mezarlığının” (bu isim, alanda soyu tükenmiş fil türü Mammuthus meridionalis kalıntılarının bulunmasından geliyor) bataklıkta doğal bir tuzak gizlediğini ortaya çıkardı.

Guadix-Baza Çöküntüsünün (Granada) kuzeydoğu sınırında yer alan Fuente Nueva 3 (FN3) alanı, Batı Avrupa’da insan varlığına dair en eski kanıtlardan bazılarını içeren Orce’nin yataklarından biri; bu kanıtlar 1,4 milyon yıl öncesine tarihlenen taş aletlerden oluşuyor.

Keza, bu arkeolojik alanda manuportlar (kemikleri kırmak ve iliğe ulaşmak için vurma aleti olarak ve belki de sırtlanları korkutmak için onlara fırlattıkları bir silah olarak kullanılan işlenmemiş taşlar) ve bazılarında deri yüzme, kesme ve ilik işlemeye bağlı antropojenik izler taşıyan birçok büyük memeli fosili bulundu. Dahası, leş yiyici etoburların neden olduğu diş izlerine sahip kemikler de var.

İki Arkeolojik Seviye

Malaga Üniversitesi’nde Paleontoloji Profesörü Paul Palmqvist ve Stratigrafi ve Paleontoloji Profesörü María Patrocinio Espigare tarafından ortaklaşa yürütülen bu çalışmaya göre, alanın verimli katmanları iki farklı arkeolojik seviyeye sahip: alt (LAL) ve üst (UAL).

Her iki seviyede de bol miktarda iskelet kalıntısı ve taş alet bulunuyor. Ancak, alt seviyede manuport yoğunluğu daha fazla, bu da hominin aktivitesinin bu seviyede daha fazla olduğunu öne sürüyor; üst seviyede ise çok fazla büyük otçul hayvan kalıntısı, özellikle nesli tükenmiş Mammuthus meridionalis filleri bulunuyor, bu da burada dev sırtlanların daha etkin olduğunu gösteriyor.

Bilim insanları, bu iki seviyede korunan fauna topluluklarının bileşimindeki istatistiksel farklılıkları ve sedimantolojiyi, özellikle her iki seviyenin verimli katmanlarındaki parçacık boyutunu analiz etti. İkinci inceleme, alt seviyenin 2-3. katmanlarında silt ve kilin, üst seviyenin 5. katmanında ise ince ve çok ince kumların baskın olduğunu gösterdiği için araştırmada önemli bir husus.

Araştırmacılar, “Bölgedeki paleo-göle yakın bir yerde biriken bu ince kum tortuları, hafif tuzlu su da içeriyordu; bu karışım, daha büyük hayvanların tuzağa düştüğü bataklık olarak işlev görmüş olabilir.” diyor.

Leş Yiyicilerin Besini

Araştırmacılar üst seviyenin, büyük otçul hayvan uzuvlarının ağırlığı nedeniyle tuzağa düştüğü ve yarı batık leşlerin, hem sırtlanlar hem de insanlar olmak üzere leş yiyicileri üzerine çektiği; leş yiyicilerin bu hayvanlarla beslenip, varlıklarının kanıtı olarak taş aletler ve koprolitler (sırtlanların fosilleşmiş dışkıları) bıraktığı doğal bir bataklık tuzağı olarak yorumlanabileceğini belirtiyor.

Malaga Üniversitesi araştırmacıları tarafından keşfedilen yeni bulgu, “atalarımız olan ilk Avrupalıların geçim stratejileri ve bu et kaynaklarına erişim için büyük leş yiyici sırtlanlarla rekabetleri hakkında daha fazla bilgi edinmemiz için çok önemli bir dönüm noktası çünkü insan evrimi için özel öneme sahip bir fosil yatağında bu özellikleri taşıyan doğal bir tuzak ilk kez tanımlanıyor.”

Malaga Üniversitesi’ndeki ekibin bir sonraki planı, üst ve alt arkeolojik seviyeleri birbirinden ayıran daha detaylı çalışmalar yürütmek ve insan varlığına dair kanıtlar sunan Barranco León gibi Orce bölgesindeki diğer önemli alanları tanımlamak. Bu çalışmalara Madrid Complutense Üniversitesi ve Tarragona’dan araştırmacılar da katılacak.

University of Malaga. 11 Temmuz 2024.

Makale: Palmqvist, P., Campaña, I., Granados, A., Martínez-Navarro, B., Pérez-Ramos, A., Rodríguez-Gómez, G., … & Espigares, M. P. (2024). The late Early Pleistocene site of Fuente Nueva-3 (Guadix-Baza Depression, SE Spain): a hyena latrine developed on a quicksand trap for megaherbivores?. Journal of Iberian Geology, 1-27.