• Ponad 4,2 mln zł kary dla Bunge Polska. Co zakwestionował UOKiK?
• Umowy ograniczały prawa producentów rolnych. Na czym polegała przewaga kontraktowa?
• Susza, gradobicie i przymrozki niszczą uprawy. Rolnikom mimo to groziły sankcje.
• Ryzyko pogodowe po stronie dostawców. Jak działały sporne klauzule?
• Bunge Polska zmieniła wzorce umów i zaprzestała kwestionowanej praktyki.
• Współpraca z Urzędem obniżyła karę. Ile mogła wynieść sankcja?
• Kiedy decyzja w sprawie Bunge Polska stanie się prawomocna?

Bunge Polska należy do jednego z największych na świecie koncernów rolno-spożywczych. Spółka skupuje, przetwarza i sprzedaje produkty rolne, w tym nasiona roślin oleistych, a w Polsce produkuje oleje i tłuszcze roślinne. Jest m.in. właścicielem marki Olej Kujawski. Ważną częścią jej działalności pozostaje współpraca z producentami rolnymi dostarczającymi surowce.

To właśnie warunki tej współpracy znalazły się pod lupą Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Prezes Urzędu zakwestionował postanowienia zawarte we wzorcach umów stosowanych przez spółkę. Ograniczały one rolnikom możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy z przyczyn od nich niezależnych. UOKiK uznał, że takie ukształtowanie kontraktów stanowiło nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej.

Bunge Polska przerzucała na producentów rolnych ryzyko związane ze zdarzeniami o charakterze siły wyższej, m.in. późnymi przymrozkami, gradobiciami, suszami i nawałnicami. Zjawiska te mogą doprowadzić do zniszczenia części lub całości plonów zbóż czy rzepaku, pozbawiając rolników rzeczywistej możliwości dostarczenia zakontraktowanych produktów. Mimo to producentom groziły kary umowne.

Producenci rolni są szczególnie wrażliwymi uczestnikami rynku. Specyfika ich działalności sprawia, że są narażeni na skutki zdarzeń niezależnych od nich, takich jak ekstremalne zjawiska pogodowe. Dlatego przedsiębiorcy nie mogą kształtować umów w sposób, który pozbawia rolników możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie umowy w tych okolicznościach. Działania, które podejmujemy na rynku rolno-spożywczym, służą nie tylko ochronie jego słabszych uczestników. Są także elementem wspierania bezpieczeństwa żywnościowego Polski – mówi Tomasz Chróstny, prezes UOKiK.

Ustalenia postępowania wykazały, że od wejścia w życie w 2021 r. nowej ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej Bunge Polska nie stosowała tych postanowień aktywnie wobec producentów rolnych. Nie oznacza to jednak, że nie zagrażały one ich interesom. We wcześniejszych latach spółka stosowała analogiczne klauzule i nakładała kary umowne na producentów, którzy nie mogli wykonać kontraktów z powodu zdarzeń o charakterze siły wyższej, dotykających ich gospodarstwa.

Po przedstawieniu zastrzeżeń przez Prezesa UOKiK Bunge Polska zmieniła wzorce umów i zaprzestała stosowania zakwestionowanych postanowień. Spółka złożyła również wniosek o dobrowolne poddanie się karze oraz współpracowała z Urzędem w toku postępowania.

Okoliczności te zostały uwzględnione przy ustalaniu sankcji, która ostatecznie wyniosła 4 289 397,19 zł. Jak podkreśla UOKiK, bez współpracy ze strony przedsiębiorcy kara byłaby znacznie wyższa.

Kary pełnią rolę odstraszającą, ale równie ważne jest szybkie usunięcie nieprawidłowości – zaznacza Tomasz Chróstny.

W przypadku ugodowego zakończenia postępowania przed Prezesem UOKiK przedsiębiorca nie składa odwołania do sądu. Decyzja w sprawie Bunge Polska formalnie uprawomocni się 4 września 2026 r.

Źródło: UOKiK