• Badala ya kuwa rafiki wa afya, sukari imekuwa adui anayejificha kwenye vyakula tunavyovipenda.

Dar es Salaam. Katika maisha ya kisasa, sukari imekuwa sehemu ya kila siku ya mlo wa watu wengi bila hata kufikiria madhara yake ya muda mrefu.

Tangu chai ya asubuhi, vinywaji baridi, maandazi, keki, hadi vyakula vilivyosindikwa, sukari imejipenyeza kila mahali.

Wengi huitumia kwa sababu ya ladha yake tamu na uwezo wake wa kutoa nishati ya haraka, lakini wachache hujiuliza kuhusu gharama yake kwa afya.

Matumizi ya sukari kupita kiasi yamehusishwa na ongezeko la magonjwa yasiyoambukiza kama kisukari, unene uliopitiliza, shinikizo la damu, na hata matatizo ya moyo.

Mwili wa binadamu haukuumbwa kushughulikia kiwango kikubwa cha sukari iliyosafishwa kila siku.

 Badala ya kuwa rafiki wa afya, sukari imekuwa adui anayejificha kwenye vyakula tunavyovipenda.

Tatizo kubwa zaidi ni kwamba sukari haiji kwa wazi tu kwenye chakula tunachoongeza wenyewe.

Inapatikana pia kwenye vinywaji vya viwandani, juisi za viwandani, biskuti, na hata baadhi ya vyakula  vinavyouzwa madukani. Hii inafanya watu wengi kutumia sukari zaidi bila kujua.

Wataalamu wa afya wanasema kuwa ulaji wa sukari uliopitiliza husababisha mwili kuwa na mabadiliko ya homoni za njaa, jambo linalosababisha mtu kula zaidi na hivyo kuongeza uzito.

 Pia, sukari huathiri meno na kusababisha kuoza kwa haraka, hasa kwa watoto.

Kwa mantiki hii, ni wazi kwamba sukari si adui wa mbali kwani iko kwenye maisha yetu ya kila siku. Swali muhimu ni: Je, tunaweza kuipunguza bila kuathiri furaha ya kula?

Kwa nini uchague asali?

Katika mazingira haya ya matumizi makubwa ya sukari, asali imeibuka kama mbadala wa asili wenye manufaa mengi zaidi kwa afya.

 Tofauti na sukari iliyosafishwa, asali hutoka moja kwa moja kwa nyuki na huhifadhi virutubisho vya asili kama viuasumu, vitamini na madini muhimu.

Asali imekuwa ikitumika kwa maelfu ya miaka kama chakula na dawa. Katika tamaduni nyingi, imekuwa ikitumika kutibu mafua, maumivu ya koo, na hata kusaidia uponaji wa vidonda.

 Hii ni kwa sababu ina sifa za kupambana na bakteria na kuimarisha kinga ya mwili.

Ingawa asali pia ina sukari ya asili, mwili huichakata kwa njia tofauti na sukari iliyosafishwa. Hutoa nishati kwa utaratibu zaidi na haileti mabadiliko makubwa ya haraka ya sukari kwenye damu kama sukari ya viwandani.

Hata hivyo, ni muhimu kuelewa kuwa asali pia inapaswa kutumika kwa kiasi. Haipaswi kuchukuliwa kama “dawa ya ajabu” isiyo na mipaka, bali kama mbadala bora zaidi unapohitaji kitu kitamu.

Kwa mfano, badala ya kuongeza sukari kwenye chai kila asubuhi, mtu anaweza kutumia kiasi kidogo cha asali. Badala ya kunywa soda zenye sukari nyingi, mtu anaweza kuchagua maji yenye asali na limao. Hizi ni hatua ndogo lakini zenye matokeo makubwa kwa afya ya muda mrefu.

Zaidi ya hayo, asali ina ladha ya kipekee ambayo inaweza kuridhisha hamu ya utamu kwa kiasi kidogo zaidi ukilinganisha na sukari. Hii inasaidia kupunguza ulaji wa kalori zisizo za lazima.

 Linda afya yako

Afya ni hazina isiyoweza kununuliwa. Watu wengi huanza kuithamini pale tu wanapoipoteza.

Hivyo basi, kuchukua hatua mapema za kuzuia ni muhimu kuliko kusubiri matibabu.

Kipengele kimoja rahisi cha kuanzia ni kupunguza matumizi ya sukari na kubadili baadhi ya tabia za ulaji.

 Hii si lazima iwe mabadiliko makubwa ya ghafla. Mabadiliko madogo ya kila siku yanaweza kuleta matokeo makubwa kwa muda mrefu.

Kwa mfano:

Mosi, tuanze kupunguza sukari kwenye chai kidogo kidogo kila wiki.

Pili, kuchagua matunda badala ya vyakula vitamu vya viwandani.

Tatu, kutumia asali kwa kiasi badala ya sukari.

Nne, kusoma lebo za vyakula ili kujua kiwango cha sukari kilichomo

Haya ni maamuzi rahisi lakini yenye nguvu kubwa katika kulinda afya ya mtu binafsi na familia.

Ni muhimu pia kuelewa kwamba afya nzuri haihusu tu lishe, bali pia mtindo wa maisha kwa ujumla.

Mazoezi ya mwili, usingizi wa kutosha, na kupunguza msongo wa mawazo,  vinachangia pia katika kudhibiti madhara ya sukari mwilini.

Watoto hasa wanahitaji uangalizi zaidi katika ulaji wa sukari. Tabia za ulaji hujengwa utotoni, na mtoto akizoea vyakula vitamu kupita kiasi, anaweza kubeba tabia hiyo hadi utu uzima.

Hii huongeza hatari ya kupata magonjwa ya muda mrefu baadaye maishani.

Jamii kwa ujumla pia ina jukumu. Elimu kuhusu lishe bora inapaswa kuimarishwa shuleni, nyumbani na hata kwenye vyombo vya habari.

Watu wanahitaji kuelewa kuwa afya si bahati, bali ni matokeo ya uamuzi wa kila siku.